Κλέφτες του χρόνου
ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΑΡΗ
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 13.6.2026
Το αεράκι στην καλοκαιρινή Λευκωσία δεν σε αφήνει να ησυχάσεις. Δροσερό και απαλό χαϊδεύει όλο το σώμα. Τα όνειρα ταξιδεύουν, στη μαγεία της ξελογιάστρας νύκτας. Σε ενώνουν μυστηριακά με το χθες, με το αύριο και με το αιώνιο παρόν. Στο κέντρο της ταπεινής και όμορφης παλιάς Λευκωσίας, δίπλα στο παλιό Δημαρχείο, την πλατεία του Λέλλου Δημητριάδη, μακριά από τα «φαραωνικά» έργα, από την εξαλλοσύνη της πλατείας Ελευθερίας και την μοναξιά της πλατείας του παλιού ΓΣΠ, ο σπουδαίος ζωγράφος, με διεθνή καριέρα, ο Ανδρέας Χαραλάμπους, παρουσίασε τα εκπληκτικά έργα του, σε ένα αχούρι, σε μια παλιά βιοτεχνία, η οποία ακόμη στάζει νερό και μυρίζει μούχλα, σε μια προσωρινή γκαλερί. Και όμως μέσα από αυτό τον ταπεινό χώρο, γεννιούνται μεγαλειώδη έργα, άξια για θαυμασμό. Όλα «ατάκτως ερριμμένα», θησαυροί σε μια αλλιώτικη τάξη. Όλα σε καθηλώνουν με την ομορφιά της απλότητας και την πολυπλοκότητα της λεπτομέρειας. Ένα μικρό θαύμα, όπως λένε οι εργάτες της τέχνης, αλλά και οι εργάτες της βιοπάλης, οι οποίο πάλεψαν για να στήσουν το εργαστήρι του μεγάλου δημιουργού.
Η νύκτα ήταν μαγική, στα εγκαίνια της νέας έκθεσης του Αντρέα Χαραλάμπους. Εντός του υποστατικού τα μεγάλα καλλιτεχνικά έργα. Εκτός, στο πεζοδρόμιο η μικρή δεξίωση, με ζιβανίες, κρασιά και λίγα τσιμπήματα, για την καλή, μεγάλη παρέα, η οποία παρευρέθηκε στο σημαντικό γεγονός. Η νύκτα προχωρούσε, οι θαυμαστές της τέχνης αποχωρούσαν ο ένας μετά το άλλο. Οι λίγοι, αραγμένοι στους «ταπεινούς» καναπέδες, με την ζιβανία στο χέρι, είχαν ταξιδιάρικες κουβέντες με τον σοφό Ανδρέα Χαραλάμπους. Ατέλειωτα ταξίδια, ατέλειες οι περιπέτειες της ζωής, σε μια διαδρομή όπου αξία δεν είχε το τέλος, αλλά η πορεία. Όλα κατά τον οδοδείκτη του μέγιστη Κωνσταντίνου Καβάφη. «Η Ιθάκη σ' έδωσε τ' ωραίο ταξίδι. Χωρίς αυτήν δεν θα 'βγαινες στον δρόμο. Άλλα δεν έχει να σε δώσει πια. Κι αν πτωχική την βρεις, η Ιθάκη δεν σε γέλασε. Έτσι σοφός που έγινες, με τόση πείρα, ήδη θα το κατάλαβες οι Ιθάκες τι σημαίνουν.»
Η κουβέντα έφθασε και στην Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. «Καλά όλοι αυτοί οι μεγάλοι και σπουδαίοι, οι οποίοι επισκέπτονται την περιοχή και αντικρύζουν την κατοχή, δεν μπαίνουν και στο δικό χώρο σου, για να θαυμάσουν τα έργα ενός αληθινού κύπριου καλλιτέχνη με διεθνή καριέρα;» ήταν η ερώτηση για να ακολουθήσει η καθηλωτική απάντηση από τον Αντρέα Χαραλάμπους. «Όλοι αυτοί έρχονται για να σου κλέψουν το χρόνο. Περνούν μπροστά από το έργα και δεν αγγίζουν το πνεύμα από τους πίνακες… Εσείς να έρχεστε πιο συχνά, να πίνουμε την ζιβανία μας, να κουβεντιάζουμε και να απολαμβάνουμε την δροσιά της παλιάς Λευκωσίας…» Τόσο απλά και τόσο όμορφα. Τα πολλά λόγια είναι φτώχια…
Ο κοσμογυρισμένος και πολυβραβευμένος Αντρέας Χαραλάμπους σπούδασε ζωγραφική στο ξακουστό ινστιτούτο καλών τεχνών Σουρκώφ της Μόσχας, όπου και εργάστηκε ως επιμελητής στην έδρα μνημειώδους ζωγραφικής. Δίδαξε στη Νέα Υόρκη, ως επισκέπτης καθηγητής στο σπουδαιότερο πανεπιστήμιο του κόσμου, στο χώρο των τεχνών. Σε όλο τον κόσμο, έκανε φιλίες, γνώρισε τα πάθια και τους καημούς των ανθρώπων, κατά τον Κυρ Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, βίωσε τις χάρες και τις χαρές των ανθρώπων της βιοπάλης και μεταφέρει στον καμβά, τις εμπειρίες μιας ζωής. Ωστόσο δεν παραδίδεται και συνεχίζει ακάθεκτος. Ο ίδιος ανέφερε κατά τα εγκαίνια της έκθεσης: «Σίγουρα, ακούγεται σαν αστείο, τώρα στην ηλικία των ογδόντα (παρά ένα), να ετοιμάζομαι για ν’αρχίσω μια καινούργια δουλειά. Αφού το κεφάλι ακόμα λειτουργεί, ή τουλάχιστον έτσι μου φαίνεται, θα κάνω αυτήν την ύστατη προσπάθεια και ίσως κάτι θα βγει. Τα χέρια δεν είναι και τόσο υπάκουα (λόγω του Πάρκινσον), εγώ θα κάνω την προσπάθεια μου. Εξ’ άλλου και στο παρελθόν, ποτέ δεν ήμουν για τα εύκολα. Πιστεύω ότι έχει ενδιαφέρον το πως ένα παλιό ξυλουργείο μεταμορφώνεται σε χώρο καλλιτεχνικής δημιουργίας...»
Όλα τριγύρω αλλάζουνε και όλα τα ίδια μένουν, όπως και τα αιώνια λόγια του μεγάλου Θανάση Βέγγου. «Έπρεπε να γεράσω, αγόρι μου, για να μάθω τι είναι ευτυχία. Τελικά, ευτυχία είναι ένα ζευγάρι χέρια, δυο χέρια. Αυτά που θα σε αγκαλιάσουν, θα σε κρατήσουν, θα σε κοιμίσουν, θα σε περιποιηθούν, θα σου μαγειρέψουν, θα σε χαϊδέψουν και στο τέλος θα σου κλείσουν τα μάτια. Τα πολλά χέρια απλά σε κατσιάζουν. Χάσιμο χρόνου. Θα το δεις κι εσύ όσο μεγαλώνεις». Τελικά όλα είναι «κλεμμένος χρόνος» και «χαμένος χρόνος» όταν οι λείπει το άγγιγμα ψυχής και βασιλεύει η μοναξιά. Απλά η χαρά κατοικοεδρεύει στα ταπεινά και όμορφα.
Παναγιώτης Καπαρής
Σχόλια