Σταυρωμένη δημοσιογραφία

Σταυρωμένη δημοσιογραφία

ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΑΡΗ

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 25/2/2018

«Όταν πας στο καφενέ και δεις τους χωριανούς, να κάνουν το νεύμα τους, προς τα πάνω, πάρε τα μπογαλάκια σου και ψάξε άλλο χωριό να πας.» έλεγαν οι πρόγονοι μας και δεν είχαν καθόλου άδικο. Δεν είναι τυχαία και η ρήση «παρά να σου βγει το όνομα, καλύτερα να σου βγει το μάτι». Σε μικρές και κλειστές κοινωνίες, ο κοινωνικός αποκλεισμός, σήμαινε στην πραγματικότητα, τιμωρία σε φυλάκιση, σε απομόνωση και ουσιαστικά τιμωρία σε αργό θάνατο. Πολλά είναι τα παραδείγματα ανθρώπων, οι οποίοι απορρίπτονταν από τους συγχωριανούς τους, για σημαντικά ή ασήμαντα, ακόμη και φανταστικά παραπτώματα. Πολλοί, κυρίως νέοι, εξ αιτίας τέτοιων καταστάσεων, κατέφευγαν στα βουνά, εντάσσονταν σε συμμορίες και καταντούσαν εγκληματίες. Από την άλλη, ο κοινωνικός έλεγχος, αποτελούσε και τον άγραφο νόμο, την συλλογική συνείδηση, η οποία περιόριζε το ορμέφυτο, δηλαδή έθετε κανόνες στην άγρια πλευρά των ανθρώπων, οι οποίοι χωρίς κανόνες, καταντούν τα αγριότερα ζώα στην φύση.

Στις σύγχρονες και λεγόμενες πολιτισμένες κοινωνίες, καθιερώθηκαν οι τρεις εξουσίες. Δηλαδή, άλλοι θεσπίζουν τους νόμους και τους κανόνες, άλλοι εκτελούν και εφαρμόζουν τους νόμους και άλλοι ελέγχουν όσους παρανομούν. Πέραν από τον διαχωρισμό της εκτελεστικής, της νομοθετικής και της δικαστικής εξουσίας, θεσμοθετήθηκαν και σώματα «σοφών», τα οποία καλούνται να καλύψουν τις χαραμάδες στους νόμους, οι οποίες συνήθως ταλαιπωρούν, χωρίς νόημα, τους ασθενέστερους ανθρώπους. Υπάρχει και μια άλλη εξουσία, η λεγόμενη τέταρτη εξουσία, η δημοσιογραφία. Μπορεί να είναι άτυπη, αλλά στην πραγματικότητα, είναι πολύ πιο αποτελεσματική, όταν αποκαλύπτει τους «άτακτους». Σε αυτή την πορεία, οι δημοσιογράφοι, οι λειτουργοί του τύπου, σχοινοβατώντας, ανάμεσα στην συνείδηση τους και τα παραθυράκια των νόμων, ανάμεσα στην ηθική και τους νομικούς κανόνες, παλεύουν για την αποκάλυψη της λυτρωτικής αλήθειας. Απαιτείται πάντα το μέτρο και η σοβαρότητα, ώστε να μην χάνεται ο στόχος, που δεν είναι άλλος,  από τα καλώς νοούμενα συμφέροντα των ανθρώπων. Γι’ αυτό το λόγο, στις περισσότερες χώρες του κόσμου, η δημοσιογραφία ρυθμίζεται από κανόνες δεοντολογίας. Εξάλλου κανένας νόμος, δεν μπορεί να καθορίσει την έννοια της είδησης, η οποία είναι πάντα ένα βήμα μπροστά από τους νόμους. Υπάρχουν και οι νόμοι περί λιβέλου, αλλά και αυτοί, στις σοβαρές χώρες, στοχεύουν στην ανάδειξη της αλήθειας και όχι την τρομοκράτηση των λειτουργών του τύπου.

Ο Μητροπολίτης Μόρφου Νεόφυτος το 1999 κατά τα εγκαίνια της εφημερίδας Πολίτης, ανέφερε ότι: «… Για να είσαι σήμερα ιεράρχης στην Κύπρο, είναι σταυρός και το να είσαι δημοσιογράφος, μπορεί να μην φαίνεται τόσον έντονα στις μέρες μας -αλλά σε λίγα χρόνια- θα το δείτε κι εσείς, ότι για να είσαι έντιμος δημοσιογράφος θα είναι σταυρός. Ίσως το ζείτε κι εσείς αυτό μυστικά κι εμείς οι παροικούντες εκτός δημοσιογραφίας να μην το βλέπουμε και να μην το ξέρουμε. … Και σταυρός σημαίνει πόνος, σημαίνει θλίψη, σημαίνει προσπάθεια να μην συμβιβασθείς με πολλούς και με πολλά». Και όμως μετά το σταυρό, ακολουθεί η Ανάσταση, μετά τους πόνους της γέννας, ακολουθεί η ανείπωτη χαρά της γέννησης ενός νέου ανθρώπου και μετά τους κόπους, ενός δημοσιογραφικού πονήματος, ακολουθεί η χαρά της δημιουργίας.  Και όπως έλεγε και ο μεγάλος «άγνωστος» Καβάφης, σημασία έχει το ταξίδι και όχι η Ιθάκη και οι σπουδαίοι Ρώσοι συγγραφείς Ντοστογιέφσκι και Μπερντιάεφ, «πάσχω άρα υπάρχω». Πάνω όμως από τα ανθρώπινα μεγαλεία και τις ανθρώπινες μικρότητες, πάνω από τους νόμους και τους κανόνες, πάνω από τις ανθρώπινες αστοχίες και αδυναμίες, υπάρχει η θεία δίκη, η οποία ανατρέπει την ύβρη και επιβάλλει με μεταφυσικό τρόπο, την απόλυτη δικαιοσύνη στη ζωή. Η δημοσιογραφία μπορεί να είναι σταυρωμένη, αλλά είναι και αναστάσιμη. Και μπορεί και προσφέρει ανείπωτη χαρά στους μαχητές της αλήθειας.