Χαιρετίσματα
στην εξουσία
ΤΟΥ
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΑΡΗ
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
8/2/2018
"Αρχή άνδρα δείκνυσι" έλεγε ο μέγιστος τραγωδός Σοφοκλής στην
"Αντιγόνη" βάζοντας τον Κρέοντα να λέει ότι η εξουσία αποκαλύπτει τον πραγματικό χαρακτήρα του άνδρα. Πιο απλά οι άξιοι, αποκαλύπτονται στα δύσκολα και φανερώνονται αν
είναι ηγέτες ή απλά τζάμπα μάγκες. Η εξουσία αποτελεί το ισχυρότερο αφροδισιακό και για χάρη
της, κάποιοι πατούν επί πτωμάτων, για να ανέλθουν, πριν καταστούν και οι ίδιοι
πτώματα. Και εξουσία δεν είναι μόνο η πολιτική, αλλά εξουσία είναι και η οικονομική
και η κοινωνική και η ψυχολογική, ακόμη και η θρησκευτική εξουσία. Τα
παραδείγματα ανθρώπων οι οποίοι θυσίασαν, την ζωή, το σώμα, την περιουσία τους,
ακόμη και την ψυχή τους για την εξουσία, δεν είναι σπάνια. Με καλύτερο παράδειγμα
τον τραγικό φιλοχρήματο Μίδα, ο οποίος ότι άγγιζε γινόταν χρυσάφι, ακόμη και την
αγαπημένη του κορούλα. Βεβαίως, τίποτα στη ζωή, δεν είναι άσπρο ή
μαύρο, ούτε μόνο καλό ή κακό, αλλά όλα κρίνονται εκ του αποτελέσματος. Έτσι και
η άσκηση της εξουσία, μπορεί να καταστεί, είτε μέσο προσφοράς προς τους
ανθρώπους, είτε μέσο εκμετάλλευσης των ανθρώπων.
Στο παιγνίδι της εξουσίας, τους τελευταίους αιώνες
στον δυτικό κόσμο, βασιλεύει ο «σατανικός» Μακιαβέλι, (1469 μ.Χ-1527) πατέρας της
σύγχρονης πολιτικής επιστήμης, κατά κάποιους, ή πατέρας του σύγχρονου τρόπου νόμιμης
καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κατά άλλους. Με τις περίφημες «ατάκες»
του, πρεσβεύει μια νέα αμοραλιστική
ηθική, η οποία δικαιολογεί τα πάντα, ηθικές και μη ηθικές ενέργειες, φτάνει να
ικανοποιηθεί ο ύψιστος στόχος που είναι η προστασία του κράτους και του ηγεμόνα.
Ο Μακιαβέλι προτείνει δύο τρόπους δράσης, αυτόν που ταιριάζει στους ανθρώπους
και αυτόν που ταιριάζει στα ζώα και υποδεικνύει ότι όπου δεν αρκεί ο πρώτος,
τότε πρέπει να χρησιμοποιείται και ο δεύτερος.
Μια άλλη προσέγγιση,
ουτοπική σε πολλές περιπτώσεις, πρότεινε πολλούς αιώνες προηγουμένως ο Μέγας
Φώτιος, Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως (810 μ.Χ.-893). Σε
επιστολή του, προς τον ηγεμόνα της Βουλγαρίας Βόγορη, ο οποίος βαπτίστηκε χριστιανός
και ονομάστηκε Μιχαήλ, υποδείκνυε τον τρόπο άσκησης εξουσίας από τους δίκαιους
ηγέτες. Μεταξύ άλλων, σημειώνει ότι:
·
Κύριοι
υπεύθυνοι για τη φαυλότητα ή τη σπουδαιότητα μιας χώρας είναι οι άρχοντες, αφού
φαύλοι άρχοντες διαπλάθουν φαύλους πολίτες.
· Πολλοί άρχοντες οι οποίοι νίκησαν τους εχθρούς,
καταστράφηκαν απ' τους δικούς τους ανθρώπους, λόγω της κακότητά τους, ενώ
πολλοί που παρά λίγο να νικηθούν απ' τους εχθρούς, σώθηκαν απ' τους
συμπατριώτες τους, που θυσίασαν ακόμα και τη ζωή τους για τον άρχοντα.
·
Μην
ζητάς από τους φίλους να ακούς ό,τι σε ευχαριστεί αλλά την αλήθεια. Διαφέρουν
πάρα πολύ οι φίλοι από τους κόλακες, διότι οι κόλακες επαινώντας σε κατά
πρόσωπο, δεν σε αφήνουν να συνειδητοποιήσεις τα λάθη σου και τα μεγαλοποιούν
στα μάτια των άλλων με τις συκοφαντίες τους.
«Χαιρετίσματα λοιπόν
στην εξουσία, εγώ κρατάω την ουσία κι ονειρεύομαι…» τραγουδάει ο σπουδαίος
Βασίλης Παπακωνσταντίνου και υποδεικνύει ότι «εγώ δεν θέλω να με κάνετε
σατράπη, ούτε συνένοχο σε κόλπα ομαδικά». Η ομορφιά της ησυχίας και η απόλαυση
της ηρεμίας, δεν ανταλλάζονται με τον πλούτο του κόσμου όλου. Η χαρά βρίσκεται
στις όμορφες στιγμούλες και όχι στις πολύβουες αλάνες της εξουσίας. Ωστόσο όταν
η εξουσία καθίσταται προσφορά και όχι τυραννία, όταν αποκτά χρώμα αυτοθυσίας,
τότε προσφέρει και μεγάλη χαρά και καταξιώνει τον άνθρωπο, ως άνθρωπο.
Σχόλια