Το θέατρο των φυλακών

Το θέατρο των φυλακών

ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΑΡΗ

 ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 27/9/2015

 

Ένας νεαρός και γεροδεμένος νέος, πριν αρκετά χρόνια, κατέληξε στην φυλακή για ένα φρικτό έγκλημα πάθους. Ο άνθρωπος μετάνιωσε για το λάθος του, υπόφερε φρικτά, με αποτέλεσμα η ψυχική ασθένεια, να μεταφερθεί στο σώμα του και να γίνει αγνώριστος. Ο νεαρός, ο οποίος είχε πολλά χαρίσματα, σε κάποια στιγμή του εγκλεισμού του, ήρθε σε επαφή με την θεατρική ομάδα των φυλακών. Εντάχθηκε στην ομάδα, βελτιώθηκε η ψυχολογία του, μειώθηκαν οι σωματικές ασθένειες και έγινε πραγματικά ένας άλλος άνθρωπος, γεμάτος όρεξη για ζωή. Συμμετείχε σε μερικές παραστάσεις, χειροκροτήθηκε από τους συγγενείς και τους φίλους των φυλακισμένων και πήρε δύναμη και ελπίδα για να συνεχίσει την δύσκολη ζωή του. Οι παραστάσεις τέλειωσαν, οι καταστάσεις στο σωφρονιστικό ίδρυμα, έγιναν χειρότερες και ο άνθρωπος, δεν τα κατάφερε τελικά.

Η ιστορία του ευαίσθητου φυλακισμένου είναι πραγματική. Ωστόσο όπως μαρτυρούν άνθρωποι των φυλακών, δεν είναι μοναδική. Πολλοί φυλακισμένοι, οι οποίοι κατέληξαν πίσω από σίδερα για πράξεις στιγμιαίας απερισκεψίας, για πράξεις πάθους - εν βρασμώ ψυχής – όχι σπάνια, δεν αντέχουν τον εγκλεισμό, την συμβίωση με «άγριους» και πωρωμένους εγκληματίες και δεν μπορούν να υποφέρουν τις τύψεις, που είναι χειρότερες και από πιο φρικτά βασανιστήρια. Είτε οδηγούνται σε απονενοημένες πράξεις, είτε καταλήγουν στα ψυχοφάρμακα. Εδώ βρίσκεται το κομβικό σημείο, για τον στόχο του σωφρονιστικού συστήματος. Αν δηλαδή στοχεύει στην τιμωρία ανθρώπων που προκάλεσαν κακό σε συνανθρώπους τους, ή αν στοχεύει στην θεραπεία και τον σωφρονισμό των ανθρώπων. Από την μια είναι ο δρόμος αραβικών και μουσουλμανικών χωρών, όπου κόβουν τα χέρια των κλεφτών και από την άλλη είναι ο δρόμος συστημάτων, όπως  Σουηδία, όπου οι φυλακές είναι σχολικά ιδρύματα. Οι μελέτες πάντως δείχνουν ότι συμφέρει και οικονομικά σε μια πολιτεία, να θεραπεύει, να σωφρονίζει, παρά να τιμωρεί όσους παρανομούν.

Πριν μερικές μέρες, παρουσιάστηκε στο Δημοτικό Θέατρο Λατσιών, για πρώτη φορά από μεικτή ομάδα φυλακισμένων, δηλαδή αντρών και γυναικών,  το συγκλονιστικό θεατρικό έργο του Μιχάλη Πιτσιλλίδη, «για ποιόν να βρέξει». Η ηθογραφία των αρχών του 20^ου αιώνα, καταπιανόταν με δύο τραγικές παράλληλες ερωτικές ιστορίες. Η πρώτη ενός καλοκάγαθου και φτωχού ανθρώπου, ο οποίος ερωτεύτηκε μια πλούσια νέα. Ο πατέρας της νύμφης, απέρριψε τον νέο γιατί ήταν φτωχός. Ο παθιασμένος άνθρωπος, άλλαξε τακτική, έγινε τοκογλύφος και τελικά εκβίαζε και τον πατέρα της νύμφης, ο οποίος λόγω της ανομβρίας, έπεσε στα χέρια του τοκογλύφου. Η δεύτερη ιστορία πάθους, αφορούσε μια χήρα με παιδί, η οποία ήταν ερωτευμένη με τον τοκογλύφο, σε σημείο που τον συκοφαντούσε ότι είχε ερωτικές σχέσεις μαζί της, έγκλημα καθοσιώσεως για την εποχή. Ο νέος τοκογλύφος μέσα από μια σειρά από συγκρούσεις, χάρισε τα χρέη στον μελλοντικό πεθερό του, ενώ στη διάρκεια μια πυρκαγιάς, μπήκε στο σπίτι της χήρας και έσωσε το παιδί της, θυσιάζοντας όμως ζωή του. Τελικά ο κακός τοκογλύφος, έγινε ο καλός νέος και απέδειξε ότι κανείς δεν γεννιέται κακός. Η κακία του χωριού ήταν αυτή που κατέστρεψε τον νέο και προκάλεσε την ανομβρία.

Το έργο είναι πάντα επίκαιρο και καταδεικνύει πόσο εύκολα οι κοινωνικές συνθήκες, οδηγούν τους ανθρώπους σε απονενοημένες πράξεις. Της φυλακής τα σίδερα δεν είναι ούτε για τους λεβέντες, αλλά είναι για τους «λεβεντομαλάκες», οι οποίοι αδυνατούν να ελέγξουν τα πάθη τους και κυρίως να χρησιμοποιήσουν την λογική τους. Ψυχή της παράστασης ήταν η ηθοποιός Ζωή Κυπριανού, η οποία σκηνοθέτησε αφιλοκερδώς την παράσταση. Αξίζουν συγχαρητήρια στον Υπουργό Δικαιοσύνης Ιωνά Νικολάου, την Αν. Διευθύντρια των Φυλακών Άννα Αριστοτέλους, οι οποίοι στήριξαν την παράσταση. Βεβαίως συγχαρητήρια αξίζουν και στους φυλακισμένους ηθοποιούς, οι οποίοι τόλμησαν να εκτεθούν στο κοινό και στα Μέσα Ενημέρωσης. Το σφιγμένο χαμόγελο και τα βουρκωμένα μάτια, την ώρα του θερμού χειροκροτήματος, αποκάλυψαν πολύ περισσότερα, από αυτά που φανέρωσε η παράσταση.