Η κοινή γνώση και η μυστική τεχνογνωσία

Η κοινή γνώση και η μυστική τεχνογνωσία

 

Παναγιώτης Καπαρής

 

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 15/9/2013

 

Το μυστικό, για ένα από τα καλύτερα γλυκά της Θεσσαλονίκης, όπως αποκάλυψε πρόσφατα ένας ξακουστός ζαχαροπλάστης στην τηλεόραση, βρίσκεται στην χρήση ξύλινης κουτάλας και όχι μεταλλικής, για το ανακάτεμα του "πειρασμού". Κατά τα άλλα η συνταγή, είναι γραμμένη σχεδόν πανομοιότυπη, σε όλα τα βιβλία μαγειρικής. Οι κατασκευαστές προϊόντων σε όλο τον κόσμο, από τα καθημερινά έτοιμα φαγητά, μέχρι τα αντικείμενα υψηλής τεχνολογίας, διατηρούν ως επτασφράγιστα μυστικά, λεπτομέρειες για την κατασκευή τους. Εκπληκτικές ιστορίες ακούει κανείς για τους επιστήμονες σε εργαστήρια υψηλής τεχνολογίας, οι οποίοι πληρώνονται «βασιλικά» και απολαμβάνουν «πριγκιπικές» περιποιήσεις, αλλά σε ένα απολύτως ελεγχόμενο περιβάλλον.

 

Μια «τρελή» ιστορία διαδραματίστηκε πριν μερικά χρόνια και στο νησί μας. Κύπριος επιστήμονας σε ερευνητικό κέντρο υψηλής τεχνολογίας στην Αμερική, ήλθε στην Κύπρο για να παραστεί στο γάμο της αδελφής του. Μεταφέρθηκε στο νησί με ιδιωτικό αεροσκάφος, συνοδευόμενος από ομάδα σωματοφυλάκων, για να παραμένει στο νησί για τρεις μέρες και να αναχωρήσει και πάλι φρουρούμενος για το μυστικό ερευνητικό κέντρο. Ανάλογες «τρελές» ιστορίες ακούει κανείς και για τα ερευνητικά κέντρα της Ρωσίας, όπου οικοδομήθηκαν ειδικές πόλεις, μόνο για να ζουν και να πειραματίζονται τα δυνατά μυαλά της χώρας. Είναι γνωστή και η ιστορία των γερμανών επιστημόνων, στα ερευνητικά κέντρα του Χίτλερ, τους οποίους «απήγαγαν» τους μισούς οι αμερικανοί και τους άλλους μισούς, οι πάλαι ποτέ σοβιετικοί. Οι Ρώσοι πήραν επιστήμονες ειδικούς για τους πυραύλους, γι αυτό και μπόρεσαν πρώτοι να κατακτήσουν το διάστημα. Οι αμερικανοί «άρπαξαν» επιστήμονες, ειδικούς στον τομέα των ηλεκτρονικών, γι αυτό και πέτυχαν άλματα στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές.

 

Καθόλου τυχαίο δεν είναι και το γεγονός, ότι η εμπορική και τεχνολογική κατασκοπία, αποτελεί την πρώτη και κύρια μορφή «κλοπής». Ακολουθούν η στρατιωτική κατασκοπία, η οποία σήμερα με την σύγχρονη τεχνολογία των δορυφόρων, δεν έχει και τόση μεγάλη σημασία για τους προηγμένους στρατούς του κόσμου. Στις προηγμένες τεχνολογικά χώρες, οι μάνατζερ και οι ερευνητές έχουν και συγκεκριμένη τιμή, η οποία ανέρχεται σε πολλά εκατομμύρια δολάρια τον χρόνο, ενώ συχνά «πωλούνται και αγοράζονται» όπως τους ποδοσφαιριστές, σε αστρονομικές τιμές. Η λογική είναι απλή, αφού τα αποτελέσματα της δουλειάς τους, φέρνουν τεράστια κέρδη στις εταιρίες, άρα και στους μετόχους.

 

Όλα ξεκινούν και τελειώνουν στην απλή αλήθεια, που λέει ότι άλλο η γνώση και άλλο η τεχνογνωσία. Η γνώση είναι κοινή για όλους, μέσα και από το διαδίκτυο. Η τεχνογνωσία όμως εξακολουθεί να αποτελεί επτασφράγιστο μυστικό, για τους έξυπνους μικρούς επιχειρηματίες, αλλά και τους πανέξυπνους ερευνητές. Στις προηγμένες χώρες, αυτό που μετρά για την εξασφάλιση μιας δουλειάς, είναι πρώτα και κύρια οι εμπειρίες, αυτό που λέγεται βιογραφικό και ακολούθως τα διπλώματα. Σε πολλές χώρες, άνθρωποι χωρίς πτυχία, μπορούν και διδάσκουν και σε πανεπιστήμια, με μόνη απόδειξη, τις δημοσιεύσεις σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά και το ταλέντο τους σε μια ορισμένη επιστήμη. Στην Αμερική πολλά πανεπιστήμια δεν αφήνουν τους φοιτητές να αποκτήσουν μεταπτυχιακό δίπλωμα, αν δεν έχουν επαγγελματική εμπειρία για σειρά ετών. Στο ίδιο μήκος κύματος και η αξιολόγηση των μάνατζερ, αφού κανείς δεν ενδιαφέρεται για τα διπλώματα που έχουν, αλλά όλοι αναζητούν τις επαγγελματικές επιτυχίες που είχαν σε προηγούμενες δουλειές. Φυσικά τα διπλώματα και οι γνώσεις αποτελούν καλές βάσεις, για τις επαγγελματικές επιτυχίες, αλλά σε καμία περίπτωση, δεν υπερκαλύπτουν τα ταλέντα των ανθρώπων. 

 

Στην Κύπρο εξακολουθούμε να θεοποιούμε τα διπλώματα, ακόμη και στις ανώτατες διευθυντικές θέσεις του δημοσίου. Σπουδαίοι καθηγητές πανεπιστημίων, χωρίς όμως βιογραφικά σε υπεύθυνες διευθυντικές θέσεις, αναλαμβάνουν θέσεις κλειδιά, με αποτέλεσμα να μην τολμούν να πάρουν αποφάσεις ή και το χειρότερο να μην τολμούν να ρισκάρουν. Περιορίζονται σε μελέτες επί μελετών, σε συσκέψεις επί συσκέψεων και προσπαθούν να χωθούν πίσω από επιστολές και νομικές γνωματεύσεις, ως καλοί υπάλληλοι.

 

Επί της ουσίας όλα κινούνται στο «ρελαντί», όλα τα προβλήματα αναμένουν το χρόνο για να τα λύσει και στο τέλος της ημέρας οι «ακριβοπληρωμένοι» ταγοί της πολιτικής, της οικονομίας, των επιστημών και της διοίκησης, το μόνο που πετυχαίνουν είναι να βγάζουν τρύπες στο νερό. Στην Κύπρο έχουμε καλούς μάνατζερ και καλούς επιστήμονες, μόνο που το «δύσμοιρο» και χρεοκοπημένο δημόσιο, προτιμά να ακριβοπληρώνει ξένους, παρά να χρησιμοποιήσει τους δικού του. Αλλά όποιος πληρώνει έχει και το αποτέλεσμα που θέλει και επιπλέον δεν χρειάζεται να δώσει και εξηγήσεις. Και επιβεβαιώνεται το ρητό που λέει ότι «κανένας προφήτης δεν είναι αγαπητός στην πατρίδα του».