«Δεν ξεχνώ» αλλά ξεχάστηκαν τα Κατεχόμενα

➧ Πού είσαι Νίκο Δήμου, να δεις πού οδήγησε την Κύ- προ το «δεν ξεχνώ», το σύνθημα που εμπνεύστηκες στις 14 Αυγούστου του 1974, την ημέρα της δεύτε- ρης φάσης της εισβολής. Ο διανοούμενος, συγγρα- φέας και δημοσιογράφος ήταν τότε ιδιοκτήτης δια- φημιστικής εταιρείας και έφτιαξε το σήμα-σύμβολο, το οποίο αποτέλεσε την προμετωπίδα του αγώνα για απελευθέρωση, σε Κύπρο και Ελλάδα. Εκτύπωσε τό- τε χιλιάδες αυτοκόλλητα, τα οποία κατέκλυσαν την Κύπρο και την Ελλάδα. ➧ Το σήμα-σύνθημα το πήραν οι πολιτικοί και οι πολιτι- κάντηδες και το μετέτρεψαν σε σύνθημα για έναν μακροχρόνιο αγώνα. Εφηύραν μια σειρά από δυσ- νόητες συνταγματικές έννοιες και απέρριψαν ένα σωρό σχέδια λύσης, τα οποία οι ίδιοι απαίτησαν. Στη σφαίρα του «δεν ξεχνώ» εντάχθηκαν εκατοντάδες χιλιάδες μαθητές, οι οποίοι για δεκαετίες έγραφαν και διάβαζαν σε τετράδια που είχαν προμετωπίδα το «δεν ξεχνώ». Για το «δεν ξεχνώ» θυσίασαν τα καλύ- τερά τους χρόνια εκατοντάδες χιλιάδες νέοι, υπηρε- τώντας στην Εθνική Φρουρά. Διατέθηκαν δισεκατομ- μύρια λίρες και ευρώ σε οπλικά συστήματα, ενώ χά- θηκαν πολλά εκατομμύρια εργατοώρες, με ανυπολό- γιστο κόστος, από την υπηρεσία των εφέδρων στο στράτευμα. ➧ Και όμως σήμερα το «δεν ξεχνώ» ουσιαστικά ξεχά- στηκε από την πλειοψηφία των Ελληνοκυπρίων, κα- τάντησε κούφιο σύνθημα για τις λεγόμενες αντικατο- χικές εκδηλώσεις και μαζί ξεχάστηκαν εν πολλοίς και τα Κατεχόμενα. Δεν χρειάστηκαν ούτε πόλεμοι, ούτε αναγνωρίσεις του ψευδοκράτους, ούτε και ήττες στο τραπέζι των συνομιλιών για να καταντήσει το σύνθη- μα του αγώνα ουσιαστικά μια κούφια φράση. Η οικο- νομική κρίση αποτέλεσε τη θρυαλλίδα, η οποία διέ- λυσε την επιθυμία για επιστροφή και δημιούργησε έ- να στρατό από πρόσφυγες που θέλουν να πωλήσουν όσα-όσα τις κατεχόμενες περιουσίες τους, ώστε να συνεχίσουν την καλή τους ζωή, ή απλώς για να ξε- πληρώσουν τα χρέη τους. ➧ Κάποιος σπουδαίος πολιτικός έλεγε πριν από πολλά χρόνια ότι το Κυπριακό θα λυθεί μόλις πεινάσουν οι Κύπριοι. Και δεν είχε άδικο. Πριν από το 2004 πει- νούσαν οι Τουρκοκύπριοι και πάσχιζαν για τη λύση. Σήμερα που χόρτασαν, δεν φαίνεται να πολυνοιάζο- νται. Τώρα που πλησιάζουν τα δύσκολα και στην Κυ- πριακή Δημοκρατία, το Κυπριακό τέθηκε ουσιαστικά στο περιθώριο και όχι κατ’ ανάγκη λόγω της προε- δρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των εκλογών. Η συντριπτική πλειοψηφία των προσφύγων που γεννή- θηκαν και βίωσαν τα κατεχόμενα μέρη μας, σχεδόν 4 στους 5, πέθαναν με τον καημό της επιστροφής. Και αν πιστέψουμε κάποιους κοινωνιολόγους, «πατρίδα είναι ο τόπος όπου γεννιέται ο άνθρωπος και ζει τα πρώτα χρόνια της ζωής τους». Ρωτήστε τα παιδιά με ταυτότητα πρόσφυγα, που γεννήθηκαν στις ελεύθε- ρες περιοχές, να σας πουν πόσο επιθυμούν να επι- στρέψουν στα σπίτια των γονιών τους. ➧ Όλα αυτά μπορεί να μην αποτελούν, στο τέλος της η- μέρας, αρνητικές εξελίξεις. Για πρώτη φορά μετά το 1974, οι πολιτικοί και ο κοσμάκης άρχισαν να χρησι- μοποιούν τη λογική και όχι μόνο το συναίσθημα στην προσέγγιση του Κυπριακού. Οι ενοχές των ηττημέ- νων πρωταγωνιστών του 1960 και του 1974, οι οποί- ες κρύφτηκαν πίσω από το σύνθημα του «δεν ξε- χνώ», διαλύονται σήμερα, κάτω από μυρωδάτους τά- φους. ➧ Στους προβληματισμούς του πολιτικού κατεστημέ- νου, συζητούνται για πρώτη φορά προτάσεις οι οποί- ες στο παρελθόν αποτελούσαν ταμπού και χαρακτη- ρίζονταν σαν θέσεις εθνικής μειοδοσίας. Η ουτοπία του ευκταίου, ηττημένη από τον φόβο της οικονομι- κής κρίσης, οδηγείται στον ρεαλισμό του εφικτού. Χωρίς να λέγονται πολλά δημοσίως, ένα πολιτικό στρατόπεδο απορρίπτει τη λύση ομοσπονδίας και στρέφεται προς τη συνομοσπονδία, ένα άλλο στρα- τόπεδο επιθυμεί την ουσιαστική εμπλοκή των ξένων, ώστε να σωθεί ό,τι σώζεται, ενώ ένα τρίτο υποστηρί- ζει τη λύση των δύο κρατών. Ελάχιστοι είναι αυτοί που θεωρούν ότι μπορεί να λυθεί το Κυπριακό στη βάση της παραδοσιακής διζωνικής-δικοινοτικής ομο- σπονδίας. Η πλάκα είναι ότι αυτά τα στρατόπεδα δεν συνταυτίζονται με πολιτικά κόμματα, αλλά σε αυτά βρίσκονται πολίτες από όλα τα κόμματα. ➧ Είναι καιρός να αρχίσει μια σοβαρή μελέτη για λύση του Κυπριακού, η οποία να στηρίζεται στην αρχή του «win-win», δηλαδή να είναι κερδισμένοι σε μια λύση και οι Ελληνοκύπριοι και οι Τουρκοκύπριοι και οι Έλληνες και οι Τούρκοι. Να ληφθεί σοβαρά υπόψη το ισοζύγιο δυνάμεων και επιτέλους να παύσουμε να νομίζουμε ότι είμαστε το κέντρο της Γης. Να εντα- χθούμε κάτω από τη σκέπη μιας ισχυρής δύναμης, είτε σε «Ανατολή» είτε σε «Δύση», και να παύσουμε να το παίζουμε «διπλοπόρτι», με αποτέλεσμα να εί- μαστε πάντα χαμένοι. Ας μην ξεχνούμε ότι όλα τα προβλήματα με κατοχή γης λύνονται ύστερα από χρόνια, στη βάση της παραχώρησης γης, με αντάλ- λαγμα την αναγνώριση. Η κρίση αποτελεί μια καλή ευκαιρία να προσγειωθούν όλοι και επιτέλους η λο- γική να υπερισχύσει του συναισθήματος.