Το θαύμα του Αυξεντίου
Του Παναγιώτη Καπαρή
ΚΥΡΙΑΚΗ 5.4.2026
Η μεταφυσική διάσταση της θυσίας του ήρωα Γρηγόρη Αυξεντίου, σχεδόν 70 χρόνια από το ολοκαύτωμα του «Ζήδρου» στα βουνά του Μαχαιρά, έρχεται δειλά - δειλά στο προσκήνιο, αναδεικνύοντας την αρχή ότι η ιστορία γράφεται ύστερα από δεκαετίες και όταν πεθάνουν οι πρωταγωνιστές. Διαβάζοντας τα ιστορικά δεδομένα γύρω από την θυσία του λεβεντόπαιδου της Λύσης, μαθαίνοντας για την αγάπη του για την πατρίδα, για τις φοβερές περιπέτειες στα βουνά και τα λαγκάδια του Πενταδακτύλου και του Τροόδους, για τις ατέλειωτες προδοσίες από εχθρούς και φίλους, οι οποίοι ήδη παραδόθηκαν στην κρίση της θνητής-αθανασίας, το μόνο το οποίο μπορεί να πει κάποιος, είναι ότι το θαύμα πάντα υπερκαλύπτει τις ανθρώπινες μικρότητες και δολοπλοκίες. Ο Γρηγόρης Αυξεντίου, βρίσκεται σήμερα στην αιωνιότητα του άλλου κόσμου και σίγουρα ο Θεός θα έχει και για αυτό μια «καλή θέση», όπως τουλάχιστον μαρτυρούν τα έργα και οι ημέρες του.
Οι αποικιοκράτες Βρετανοί, στις 3 Μαρτίου του 1957, σκηνοθέτησαν ολόκληρη φιέστα, για να συλλάβουν τον προδομένο υπαρχηγό της ΕΟΚΑ, τον ισχυρότερο ίσως άνθρωπο του αγώνα. Έφεραν τηλεοπτικό συνεργείο από την Βρετανία, τεράστιο εγχείρημα για εκείνη την εποχή και προσκάλεσαν δημοσιογράφους από όλο τον κόσμο, ακόμη και από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Απαθανάτισαν τον θάνατο, ενός τρομοκράτη, όπως αποκαλούσαν τότε τους αγωνιστές της ΕΟΚΑ και πρόβαλαν το γεγονός, ως κύριο θέμα στα δελτία ειδήσεων της Βρετανίας και όχι μόνο. Αλλά, άλλες οι βουλές του βαθέως κράτους του Λονδίνου και άλλες, οι αντιδράσεις των απλών ανθρώπων, με κοινή λογική. Η προβολή στα δελτία ειδήσεων του BBC, του ελικοπτέρου το οποίο έριχνε βενζίνη σε ένα κρησφύγετο, για να κάψει ζωντανό ένα άνθρωπο, προκάλεσε αισθήματα αγανάκτησης. Η πλειονότητα των τηλεθεατών, ήταν οικογενειάρχες με παιδιά και δεν άντεχαν τα «κατορθώματα» μερικών αξιωματικών. Σε αυτή την αλλαγή στάσης της βρετανικής κοινωνίας, συνέβαλε, όπως επιμένουν ιστορικοί και μελετητές και ένα ποίημα στον βρετανικό τύπο –τότε που ο τύπος ήταν πραγματικά 4η εξουσία- το οποίο στηλίτευε την βαρβαρότητα της «ηρωικής» πράξης των βρετανικών δυνάμεων στο νησί.
Εκεί που συναντώνται οι ψυχές των ανθρώπων της βιοπάλης και των ανθρώπων πίσω από τις στρατιωτικές στολές, είναι ο κόπος και ο πόνος. Οι μεγάλοι σκοποί και τα «κούφια λόγια τα μεγάλα», εύκολα ξεχνιούνται «τα ήσυχα τα βράδια» όταν η πλάση ειρηνεύει και οι ψυχές ταξιδεύουν ελεύθερα. Παιδιά ήταν και οι βρετανοί στρατιώτες της βασίλισσας, παιδιά και τα κατηχητόπαιδα της ΕΟΚΑ. Ίδιος ο πόνος και η θλίψη, όταν σακατεύονται νέοι και όταν κατεβαίνουν στον τάφο αγαπημένοι άνθρωποι. Δεν είναι εύκολος ο δρόμος της στρατιωτικής πειθαρχίας και των πυροβολισμών, αλλά ούτε και εύκολος ο δρόμος του ανταρτοπολέμου, των φυλακίσεων, των κρατητηρίων και των βασανιστηρίων.
Πριν μερικές μέρες διοργανώθηκαν μεγάλες εκδηλώσεις στο Κιλκίς της Ελλάδας, για τον ήρωα Γρηγόρη Αυξεντίου, με διοργανωτές τον Δήμο Λύσης και τον Δήμο Κιλκίς. Ακόμη ένα λιθαράκι, στην ιστορική μνήμη, σε επιστημονικό επίπεδο, κατέθεσε ο επίκουρος καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Χάρης Αλεξάνδρου. Σημαντικές και οι καταθέσεις, πολλές φορές από ψυχής, των Δημάρχων Κιλκίς Δημήτρη Κυριακίδη και Λύσης Ανδρέα Καουρή, του Προέδρου του Ιδρύματος Μελετών «Γρηγόρης Αυξεντίου» Γιάννη Σουρουλλά, του Προέδρου της Ομοσπονδίας Κυπριακών Οργανώσεων Ελλάδας Γιώργου Συλλούρη και άλλων εκκλησιαστικών και πολιτικών ταγών. Αυτό το οποίο ξεχώρισε, ήταν η εξαιρετική βυζαντινή χορωδία Λύσης «Γιάγκος Σουρουλλάς», η οποία με ψαλτοτράγουδα «απογείωσε» κυριολεκτικά το μεγαλείο του ήρωα. Οι εκδηλώσεις συνεχίστηκαν την επομένη με Θεία Λειτουργία και μνημόσυνο του Γρήγορη Αυξεντίου στο χωριό Ακρίτας, όπου υπηρέτησε αρχές της δεκαετίες του 1950, ο τότε έφεδρος Ανθυπολοχαγός, στα τότε ελληνοβουλγαρικά σύνορα, δίπλα στην λίμνη Δοϊράνης. Το φυλάκιο του ήρωα μετατράπηκε σε μουσείο, με το πάθος του Κυριάκου Κοντοβούρκη και ζωντανεύει μια άλλη εποχή, αναδεικνύοντας το μεγαλείο του ήρωα.
Η μεταφυσική ή καλύτερα η θρησκευτική διάσταση του θανάτου του Γρηγόρη Αυξεντίου, του εθνομάρτυρα όπως θα μπορούσαμε σήμερα να τον αποκαλέσουμε, αποκαλύπτει με τον ισχυρότερο τρόπο, το θαύμα γύρω από τον άνθρωπο ο οποίος θυσίασε την ζωή του, σώζοντας πρώτα τους συναγωνιστές του. Πολεμούσε υπέρ πίστεως και πατρίδος, αλλά σίγουρα πρώτα πολεμούσε με τον εαυτό του. Άλλο η εκ των υστέρων τιμή και δόξα και άλλο η ώρα της κρίσης και του «καύσωνα» της στιγμής. Η ζωή είναι γλυκιά και η αιωνιότητα είναι αόρατη. «Δρυμύς ο χειμών, αλλά γλυκύς ο παράδεισος…» και ο Γρηγόρης Αυξεντίου πέρασε από χίλια δύο βάσανα στη γη και μάλλον καταξιώθηκε και στον ουρανό και στην αιώνια ζωή.
Παναγιώτης Καπαρής
Σχόλια