Το αεροδρόμιο της Ορθοδοξίας

Το αεροδρόμιο της Ορθοδοξίας

 

ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΑΡΗ

 

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 1.3.2026

Μεγάλος πειρασμός για την Ορθοδοξία, ήταν και παραμένει η ιδεολογοποίηση, η φιλοσοφοποίησης και η συναισθηματοποίηση, της χριστιανικής αλήθειας. Με απλά λόγια, η Ορθοδοξία είναι πράξη ζωής, είναι βίωση της εν Χριστώ ζωής και δεν είναι ούτε ιδεολογία, ούτε φιλοσοφία, ούτε και συναισθηματική έξαρση. Ολόκληρος ο άνθρωπος, σώμα και ψυχή, διά των μυστηρίων, οδηγείται από «κατ' εικόνα στο καθ' ομοίωσιν…» Μερικά «δυνατά μυαλά» τα οποία κατά καιρούς υπηρέτησαν την Εκκλησία, υπέπεσαν στην πλάνη να «κατεβάσουν» τον Θεό σε ανθρώπινα επίπεδα. Η «παγίδα» αυτή αποτελεί την εύκολη λύση, για αποφυγή της πάλης του ανθρώπου με τον εαυτό του και τον διάβολο, ώστε να μπορέσει να αγαπήσει το Θεό και τους άλλους ανθρώπους και να βιώσει το θαύμα της αληθινής χαράς. Αυτή η διελκυστίνδα ξεκινά από την Παλαιά Διαθήκη και συνεχίζεται μέχρι τις μέρες μας. Ο Μωυσής ανέβηκε για 40 μέρες στο όρος Σινά και έλαβε τις δέκα εντολές από το Θεό, αλλά μέχρι να επιστρέψει, ο περιούσιος λαός του Ισραήλ, έφτιαξε χρυσό μοσχαράκι και λάτρευε τα είδωλα. Ο ταπεινός άγιος Σπυρίδωνας, κατά την πρώτη Οικουμενική Σύνοδο, ανέτρεψε τις δοξασίες του πανίσχυρου Άρειου, με ένα απλό κεραμίδι και απέδειξε στην πράξη την ύπαρξη της Αγίας Τριάδος. Πάνω βγήκε η φωτιά, κάτω έτρεξε το νερό και στο χέρι του έμεινε το χώμα. Και η σύγχρονη Αγία Γαβριηλία, έλεγε ότι: «Η ζωή της Εκκλησίας βρίσκεται πέρα από κάθε ηθική πειθαρχία ή θρησκευτικά καθήκοντα. Είναι υπέρβαση της Ηθικότητας στην Πνευματικότητα».

 

Η Κυριακή της Ορθοδοξίας και η αναστήλωση των Αγίων Εικόνων, κατά την Ζ’ Οικουμενική Σύνοδο, έγινε ύστερα από 100 χρόνια συγκρούσεων μεταξύ εικονόφιλων και εικονομάχων, συγκρούσεις οι οποίες έθεσαν σε κίνδυνο την ύπαρξη και αυτής της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Και σε αυτή την περίπτωση είχαμε την σύγκρουση ανάμεσα στην λογική προσέγγιση και την θεία εμπειρία. Με την κοινή λογική το φίλημα μιας «ζωγραφιάς» αποτελεί ειδωλολατρία, αλλά με την θεία εμπειρία η προσκύνηση μιας αγίας εικόνας, αποτελεί μυστική προσκύνηση του εικονιζόμενου αγίου. Πιο απλά η ζωή του πιστού μέσα στην Εκκλησία δεν περιορίζεται, αλλά ξεπερνά την ανθρώπινη λογική. Η Θεία Λειτουργία και όλα τα μυστήρια της Εκκλησίας, αποτελούν υπέρλογες και όχι παράλογες πράξεις.

 

Το 1923 έγινε ένας μεγάλος «πνευματικός σεισμός» στην Ορθόδοξη Εκκλησία, με την αλλαγή του ημερολογίου, από το Ιουλιανό, στο Γρηγοριανό, δηλαδή η μετάθεση κατά 13 μέρες νωρίτερα του ημερολογίου, για αστρονομικούς λόγους. Υιοθετήθηκε από το Οικουμενικό Πατριαρχείο και ακολούθησαν οι Εκκλησίες της Κύπρου και της Ελλάδας. Συνεπακόλουθα οι γιορτές μετατέθηκαν κατά 13 μέρες νωρίτερα με εξαίρεση τον εορτασμό του Πάσχα, ο οποίος ακολουθεί τους κανόνες το παλαιού ημερολογίου και έτσι όλη η Ορθόδοξη Εκκλησία γιορτάζει την ίδια μέρα το Πάσχα. Το ημερολόγιο προκάλεσε σχίσμα και συντάραξε κυρίως τα μοναστήρια. Πολλοί μοναχοί έφυγαν από το Σταυροβούνι και μετέβησαν στα Ιεροσόλυμα και στο Άγιο Όρος, όπου δεν έγινε αλλαγή του ημερολογίου. Στο Άγιο Όρος, πολλοί ζηλωτές μοναχοί, όπως λέγονται, παρόλο που δεν άλλαξε το ημερολόγιο, δεν μνημόνευαν τον Οικουμενικό Πατριάρχη. Σε αυτή την δίνη εισήλθαν και πολλοί άγιοι πατέρες, ανάμεσα τους και ο πρόσφατα ανακηρυχθείς Άγιος Εφραίμ ο Κατουνακιώτης. Η συνοδεία του, αποφάσισε τότε να κάνουν 40ημερη νηστεία και παρακαλέσουν τον Θεό να τους δείξει τι είναι σωστό. Ο Άγιος Εφραίμ, έλεγε ότι «έβλεπα πάντοτε την Θείαν Χάριν εις την Θείαν Λειτουργίαν να καθαγιάζει τα Τίμια Δώρα, σε Σώμα και Αίμα του Χριστού. Όμως, όσον διάστημα ήμουν με τους ζηλωτές έβλεπον κάτι σαν κάλυμμα μπροστά μου, το οποίον με εμπόδιζε να βλέπω ευκρινώς την θείαν Χάριν. Το κάλυμμα αυτό έφυγε, όταν επανήλθον εις την ζώσαν Εκκλησίαν του Αγιορείτικου Παλαιού Ημερολογίου, απομακρυνόμενος οριστικά από τούς ζηλωτές…»

 

Ο αείμνηστος Σερ Στίβεν Ράνσιμαν, ο κορυφαίος Βυζαντινολόγος καθηγητής στο Κέιμπριτζ, έλεγε ότι «η Ορθοδοξία ως η μόνη αληθινή έκφραση της πίστης του Χριστού, θα είναι η μόνη θρησκεία η οποία θα μπορέσει να επιβιώσει τον 21ο αιώνα…» Ο καθηγητής της της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Γεώργιος Ματζαρίδης, έλεγε ότι: «η Ορθοδοξία μοιάζει με το χειρότερο αεροδρόμιο που υπάρχει στον κόσμο, το οποίο έχει όμως αεροδιάδρομο, από τον οποίο μπορούν τα αεροπλάνα να απογειωθούν. Αντιθέτως, ο Ρωμαιοκαθολικισμός και ο Προτεσταντισμός διαθέτουν πολυτελέστατα αεροδρόμια, αλλά δεν έχουν αεροδιάδρομους για να απογειώνονται αεροπλάνα…» Και η Αγία Γαβριηλία τα είπε τόσο απλά και ωραία: «Όλα όσα γίνονται είναι στο πρόγραμμα του Θεού… Άφησε ελεύθερο τον εαυτό σου στα Χέρια τού Θεού... κι Εκείνος θα οδηγεί».