Γέλα πουλί μου γέλα, κι είν' η ζωή μια τρέλα.

 Γέλα πουλί μου γέλα, κι είν' η ζωή μια τρέλα.

ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΑΡΗ

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 30.10.2022

«Ρε μεν πειράζεται τους πελλούς γιατί είναι επικίνδυνοι… », ήταν η μόνιμη επωδός γονιών προς τα παιδιά τους, όταν περνούσαν με το αυτοκίνητο έξω από το «τρελάδικο» πρώτα της Λευκωσίας, απέναντι από το πάλαι ποτέ Χίλτον και ακολούθως από την Αθαλάσσα, πριν ακόμη κατασκευαστεί ο νέος αυτοκινητόδρομος. Οι «πελλοί» ήταν συνήθως κρεμασμένοι στα κάγκελα του «τρελάδικου» και ζητούσαν τσιγάρα ή χρήματα από τους περαστικούς. Οι ιστορίες, αληθινές ή φανταστικές, με τους «πελλούς» πήγαιναν και έρχονταν στους καφενέδες και στις γειτονιές, ενώ η έννοια «πελλός» ήταν μεταξύ βρισιάς και πειράγματος. Ακόμη οι μύθοι, με βιασμούς «πελλών», με άσκηση βίας από «πελλούς» και ένα σωρό άλλες ιστορίες τρόμου, ήταν από τα αγαπημένα κουτσομπολιά των προηγούμενων γενιών. Το χειρότερο από όλα, ήταν οι τραγωδίες οικογενειών, οι οποίες έκρυβαν τα παιδιά τους ή συγγενικά τους πρόσωπα, τα οποία υπέφερα από ψυχικά νοσήματα. Συνήθως έβαζαν την ταμπέλα του δαιμονισμένου και το κακό πολλαπλασιάζονταν και ταλαιπωρούσε ολόκληρες γενιές.

Τα χρόνια πέρασαν και οι ψυχικές ασθένειες, δεν αποτελούν πλέον ασθένειες για ελάχιστους ανθρώπους, αλλά αναμένεται να αποτελέσουν την επόμενη πανδημία. Πριν τον κορωνοϊό ένας στους έξι ευρωπαίους πολίτες, υπέφεραν από ψυχικά νοσήματα, ενώ σήμερα το ποσοστό εκτοξεύτηκε, στο ένα στους δύο ανθρώπους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση για τον σκοπό αυτό κήρυξε το 2023 ως Ευρωπαϊκό Έτος Ψυχικής Υγείας. Οι κύπριοι και γενικά οι μεσογειακοί λαοί, σίγουρα βρίσκονται σε πολύ καλύτερη μοίρα, αφού από την μια, ο ζωογόνος ήλιος και από την άλλη, οι ισχυροί οικογενειακοί δεσμοί, αποτελούν ασπίδες προστασίας. Και το πιο σημαντικό, είναι ότι ακόμη στην Κύπρο, υπάρχει η ζεστή αγκαλιά, της μάνας, του πατέρα, του αδελφού, του φίλου, ακόμη και του άγνωστου γνωστού, η οποία αποτελεί βάλσαμο για την ψυχή. Το πιο ευχάριστο είναι ότι σιγά σιγά άρχισε να μειώνεται η προκατάληψη και δεν αποτελεί ταμπού, η λήψη ψυχοτρόπων φαρμάκων. Σε αυτό συνέβαλε και η βελτίωση των φαρμάκων, τα οποία δεν προκαλούν εθισμούς και δεν έχουν ένα σωρό παρενέργειες, όπως τα φάρμακα παλαιότερης γενιάς. Αποτέλεσμα αυτής της νέας προσέγγισης, είναι η διαμονή ψυχικά ασθενών, σε σπίτια πόλεων και χωριών, η φροντίδα από ειδικούς επιστήμονες, η συμβίωση με το υπόλοιπο κοινωνικό σύνολο και κυρίως η μη απομόνωση αυτών των ανθρώπων.

«Για να γυρίσει ο ήλιος θέλει δουλειά πολύ» και σίγουρα για να αλλάξουν οι συνθήκες, για να τερματιστεί σε μεγάλο βαθμό η προκατάληψη, συνέβαλαν σε μεγάλο βαθμό ψυχίατροι, ψυχολόγοι, άλλοι ειδικοί και ένας μεγάλος αριθμός εθελοντών, οι οποίοι με αλτρουιστικό πολλές φορές τρόπο, πολεμούν την ασθένεια και προλαβαίνουν δράματα. Πριν μερικές μέρες η κοινοτική Λευκωσίας της Διεύθυνσης Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας Τομέας Α και Β, το Κέντρο Ημέρας Λευκωσίας, σε συνεργασία με τον Σύνδεσμό Οικογενειών και Φίλων Ψυχικής Υγείας «Αγκαλιά», διοργάνωσαν στο χώρο του Πολιτιστικού Ιδρύματος της Τράπεζας Κύπρου, εκδήλωση με θέμα: «Κάνουμε τη Ψυχική Υγεία και Ευεξία Παγκόσμια Προτεραιότητα για όλους». Το πρώτο μέρος περιελάβανε αθλητικές δραστηριότητες και το δεύτερο συναυλία με το σχήμα της Κατερίνας Παράσχου. Αυτό όμως το οποίο ξεχώρισε ήταν η ζεστή φιλοξενία των πρωταγωνιστών της εκδήλωσης, φιλοξενία η οποία θύμιζε παλιές καλές εποχές στα πάλαι ποτέ, φιλόξενα χωριά της Κύπρου. Γλυκό και νερό στην είσοδο και μετά την εκδήλωση κολατσιό, λιχουδιές, για να ευφρανθεί και το σώμα, μετά την χαρά της ψυχής. Και με το φαγητό ανοίγει η ψυχή και ευφραίνεται η καρδία.

Η ψυχίατρος Αγάθη Βαλανίδου, Υπεύθυνη της Κοινοτικής Λευκωσίας, μιλώντας στην εκδήλωση, αναφέρθηκε στην διεπαγγελματική ομάδα προσφοράς βοήθειας, η οποία αποτελείται από Ψυχιάτρους, Νοσηλευτές Ψυχικής Υγείας, Εργασιοθεραπευτές και Κλινικούς Ψυχολόγους. Επίσης στην συνεργασία με φορείς όπως οι Κοινότητες, οι Δήμοι, η Εκκλησία, η Αστυνομία και μη Κυβερνητικές Οργανώσεις. Τόνισε ότι σύμμαχοι τους είναι οι οικογένειες και οι φίλοι των ασθενών. Και υπέδειξε ότι: «Ψυχική Υγεία δεν είναι απλά η απουσία μιας ψυχικής διαταραχής. Ψυχική Υγεία είναι η δυνατότητα να συνειδητοποιούμε τις δικές μας δυνατότητες, να μπορούμε να αντεπεξέλθουμε στις φυσιολογικές αναμενόμενες πιέσεις της ζωής, να μπορούμε να εργαζόμαστε και να συμμετέχουμε γόνιμα και παραγωγικά στην κοινωνία.»

Τέλος πέραν από τα λόγια είναι και κάποιοι ταξιδιάρικοι στοίχοι, από τα τραγούδια τα οποία ακούστηκαν την μαγική βραδιά, έτσι ως βάλσαμο χαράς. «Στάσου λιγάκι μη μιλάς, άσε τον χτύπο της καρδιάς, να πει ότι είναι για να πει, στο φως να γεννηθεί, για ένα τίποτα, μη φοβηθείς...» Και «Γέλα, γέλα πουλί μου, γέλα γέλα, κι είν’ η ζωή μια τρέλα…»