Η εκδίκηση του Συντάγματος

 Η εκδίκηση του Συντάγματος

 

ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΑΡΗ

 

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 31/1/2021

 

Όλα εδώ πληρώνονται, είτε «βιάζεται» η φύση, είτε «βιάζονται» οι άνθρωποι, είτε «βιάζονται» το Σύνταγμα και οι Νομοθεσίες. Τόσο απλά και τόσο φυσικά. Η ισορροπία του Κυπριακού Συντάγματος, πολύ σοφά καθιερώθηκε το 1960, από ομάδα συνταγματολόγων από την Ελλάδα, την Τουρκία και τις δύο κοινότητες στην Κύπρο και με νομικό σύμβουλο καθηγητή από την Ελβετία. Η μία κοινότητα θα έλεγχε και την άλλη και οι σημαντικές αποφάσεις θα λαμβάνοντας ύστερα από υποχρεωτική διαβούλευση και υποχρεωτικές συγκλήσεις. Στο πρότυπο του Αμερικανικού Συντάγματος. Μάλιστα στις Ηνωμένες Πολιτείες, δεν υπάρχει ούτε και μηχανισμός επίλυσης διαφορών, ώστε να αναγκάζονται Πρόεδρος, Κογκρέσο και Βουλή, να διαβουλεύονται και βρίσκουν συμβιβαστικές λύσεις. Το κυπριακό Σύνταγμα, ήταν θεωρητικά ένα τέλειο νομικό κείμενο, μέχρι που ανατράπηκε εκ βάθρων το 1963, με αφορμή τα 13 σημεία του Μακαρίου, την αποχώρηση των τουρκοκυπρίων και την τραγική τουρκανταρσία.

 

Τότε ήταν που ανατράπηκε η ισορροπία και ο έλεγχος των εξουσιών. Τότε ήταν που ξεκίνησε η ιστορία της επίκλησης του δικαίου της ανάγκης, «τα πατσιαρίσματα» σύμφωνα με παλαίμαχο πολιτικό, τα οποία μας έφεραν πριν μερικέ μέρες σε αυτή την «τρελή» ιστορία, με την καταψήφιση και μετά την υπερψήφιση, του προϋπολογισμού  για πρώτη φορά στην ιστορία της Δημοκρατία. Φανερώθηκε, όπως έλεγε παλαίμαχος βουλευτής, ότι η πραγματική εξουσία στην Κύπρο, βρίσκεται στην Βουλή, έστω και αν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, έχει «αυτοκρατορικές» εξουσίες. Αιτία αυτής της «νομικής σχιζοφρένειας» το εκλογικό σύστημα της ενισχυμένης αναλογικής, το οποίο υιοθετήθηκε το 1979, αντικαθιστώντας το πλειοψηφικό, λίγα χρόνια μετά τον θάνατο του «βασιλιά» Μακαρίου. Το νέο σύστημα έφερε πολλά κόμματα και όλες τις πολιτικές δυνάμεις στην Βουλή, αλλά ανάτρεψε ουσιαστικά την φιλοσοφία του Συντάγματος, αφήνοντας ουσιαστικά τις εκάστοτε κυβερνήσεις, χωρίς πλειοψηφία την Βουλή. Αποτέλεσμα ήταν οι εκάστοτε κυβερνήσεις να ψάχνουν «κρυφές» διεξόδους, να καθιερωθούν τα ατέλειωτα, παρασκηνιακά παζάρια για αλλαγές νομοθεσιών, για διορισμούς και προαγωγές, πρακτικές οι οποίες γέννησαν τα φαινόμενα διαφθοράς και διαπλοκής. Αποκορύφωμα το «τρελό», αποφάσεις του Ανώτατου Δικαστηρίου, να μην υλοποιούνται με πιο κραυγαλέα την απόφαση για την έδρα της Ελένης Θεοχάρους, η οποία ακυρώνεται και ξαναπληρώνεται με αποφάσεις της Βουλής. Τραγικές είναι και οι υποθέσεις ακύρωσης θέσεων και προαγωγών στο δημόσιο, για τις οποίες την επομένη μέρα, γίνονται ξανά διορισμοί, χωρίς ποτέ να έχουν ευθύνη οι «χρυσοπληρωμένοι» πρωταγωνιστές.

 

Τις τελευταίες μέρες αποκαλύφθηκαν και τα «κόλπα» με τα «χρυσά διαβατήρια». Παραχωρούνταν πολιτογραφήσεις έναντι επενδύσεων από το 2007, στη βάση νομοθεσίας του 1967, η οποία τροποποιήθηκε το 2013, χωρίς όμως να εγκριθούν κανονισμοί, προϋπόθεση για να εφαρμογή του νόμου. Αποτέλεσμα ήταν να εγκρίνονται οι πολιτογραφήσεις στη βάση νεφελωδών κριτηρίων, του Υπουργικού Συμβουλίου και χωρίς συζήτηση και προβληματισμό. Ανάλογη περίπτωση, χαρακτηρίζονται από παλαίμαχους νομικούς και το θέμα των διαταγμάτων από Υπουργούς. Δικαίωμα έκδοσης διαταγμάτων, σύμφωνα με το Σύνταγμα, λένε, έχει μόνο το Υπουργικό Συμβούλιο, σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, πολέμου ή υγειονομικής κρίσης. Τώρα γιατί αφέθηκαν οι Υπουργοί να «κυβερνούν» χωρίς τον έλεγχο της Βουλής και με διατάγματα τα οποία ενδεχομένως αύριο να ακυρωθούν από το Ανώτατο Δικαστήριο, με τρομερές συνέπειες, είναι μια άλλη υπόθεση, η οποία μόνο υποψίες δημιουργεί. Οι ίδιοι νομικοί επιμένουν ότι ακόμη και το «κούρεμα» καταθέσεων το 2013, έπρεπε να γίνει μόνο με την κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης και όχι με ένα νόμο, τον οποίο δεν τον «κατάλαβαν» ούτε οι βουλευτές. Η Δημοκρατία είναι το καλύτερο, αλλά και το δυσκολότερο σύστημα διακυβέρνησης. Όπως και στην Αρχαία Αθήνα, απαιτεί πλούτο και επιστημοσύνη, αφού σε διαφορετική περίπτωση οδηγεί σε αυθαιρεσίες. Ο Μαχάτμα Γκάντι έλεγε ότι «η φτώχεια είναι η χειρότερη μορφή βίας» και σήμερα στην Κύπρο, με τον φόβο και μόνο της φτώχειας, καταπατούνται συνταγματικές και φυσικές αρχές δικαίου, με την κοινωνία να βοά, δικαίως ή αδίκως, ότι πνιγόμαστε από την διαπλοκή και διαφθορά. Η φυσική πορεία των πραγμάτων είναι δεδομένη, το μόνο που μένει να δούμε, όπως έγραψε και ο Οδυσσέας Ελύτης, είναι πόσο γρήγορα θα γυρίσει ο ήλιος, πόσοι νεκροί θα ναι στους τροχούς και πόσοι ζωντανοί θα δώσουν το αίμα τους.