Σπονδή στον μανδραγόρα
ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΑΡΗ
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 13/12/2020
«Να ανάψουμε τα κάρβουνα και αντί για σούβλα, να βάλουμε πάνω
τα φυτά του καλαδρώπου ή της μηλοπιπονιάς ή του μανδραγόρα και να κάνουμε
σπονδές στους ταγούς, στους ημίθεους της Κύπρου. Μόνο έτσι, θα φέρουν τον νου
τους, θα χαλαρώσουν και θα σταματήσουν τις «λαμογιές» έλεγε χαμογελώντας
παππούλης με ρίζες από την Πάφο, ο οποίος ήξερε πολύ καλά το διαβολο-φυτό. Ο
μανδραγόρας, ήταν το φίλτρο, με το οποίο η μάγισσα Κίρκη, μεταμόρφωσε τους
άνδρες του Οδυσσέα σε γουρούνια, αλλά και το μαγικό «ματζούνι» το οποίο πρωταγωνιστεί
στο παραμύθι του Χάρι Πότερ.
Για αιώνες, κυβερνούσαν την Κύπρο, οι τοκογλύφοι και οι
φονιάδες. Με την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας, τα «μολυσμένα γονίδια»
συνεχίζουν να παράγουν νομιμοφανή σκάνδαλα. Κάποτε ήταν οι φθαρμένες λίρες, οι
οποίες αντί να καίγονταν σε κλιβάνους, κυκλοφορούσαν στα παζάρια. Ήταν τα
οικόπεδα και οι αλλαγές των πολεοδομικών ζωνών, οι οποίες έκαναν πλούσιους σε
μια νύκτα, πολλούς διευθυντάδες του δημοσίου και λίγους πολιτικούς. Ήταν και είναι
οι ψηφοθηρικοί διορισμοί και προαγωγές ανίκανων υπαλλήλων. Ήταν οι μεγάλες «μπάζες»
με το ξέπλυμα βρώμικου και αιματοβαμμένου χρήματος, από τον Λίβανο, το Ιράκ,
την Γιουγκοσλαβία, την Ρωσία και άλλους κατακαημένους λαούς. Τα τελευταία
χρόνια είχαμε το «κόλπο γκρόσο» του χρηματιστηρίου και το «βλακώδες» κούρεμα
των καταθέσεων. Σήμερα έχουμε τα λεγόμενα χρυσά διαβατήρια, τα οποία κατάντησαν
περίγελο την Κύπρο διεθνώς.
Ο πατέρας της σύγχρονης πολιτικής επιστήμης, ο Νικολό
Μακιαβέλι, έγραψε τον περίφημο «ηγεμών» του, ένα εγχειρίδιο για τους ηγεμόνες
του 14ου αιώνα, στις πόλεις κράτη της εποχής. Μελετώντας όλους τους
αρχαίους κλασικούς συγγραφείς, ακολουθώντας τα βήματα του Θουκυδίδη και τις
πρακτικές της Ρωμαϊκής και της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, όπου η εξουσία υιοθετεί
τους κανόνες της άγριας ζούγκλας, κατάφερε να επηρεάσει όσο κανένας άλλος, τους
μετέπειτα «επιτυχημένους» ηγέτες του κόσμου. Από νεαρή ηλικία εισήλθε στην εξουσία
του Καίσαρα Βοργία, ένα από τους ηγέτες της παπική πολιτείας, πιστεύοντας στο
όνειρο της συνένωσης της Ιταλίας. Υπηρέτησε στην διπλωματική υπηρεσία και
γνώρισε από κοντά όλους τους ηγέτες της Ευρώπης του 14ου αιώνα. Ο
Μακιαβέλι βίωσε πολύ καλά την δομή της δημοσιοϋπαλληλικής νοοτροπίας, αρχικά ως
θύτης και ακολούθως ως θύμα, όταν έχασε την δουλειά και την εξουσία του. Βρέθηκε
«κενό» και τότε μετέφερε στο χαρτί, όλα όσα βίωσε στα «παζάρια» των ηγεμόνων
της εποχής του. Το βιβλίο γέννησε και τον όρος «μακιαβελισμός», τον οποία
υπηρέτησαν όλοι οι ισχυροί του κόσμου τόπου, πότε με δημοκρατικά επικαλύμματα
και πότε με δικτατορικές αγριότητες.
Ο Μακιαβέλι σε μια παράλληλη πορεία, έγραψε και τον περίφημο
«μανδραγόρα» ένα θεατρικό έργο, μια κωμωδία, η οποία όπως λένε οι καλλιτέχνες,
του χάρισε την αθανασία. Διακωμωδεί την ηθική κατάπτωση, τις δολοπλοκίες και τα
πάθη, απογυμνώνοντας με μαεστρία, τα ανομολόγητα πάθη της ψυχής των ανθρώπων.
Κάνοντας την δική του «επανάσταση», στο αλάθητο του Πάπα, μετατρέπεται σε ένα
ιδιόμορφο προτεστάντη Χριστιανό, θέτοντας την επιτυχία, πάνω από το μέτρο της
ηθικής. Ο σκοπός αγιάζει τα μέσα και όλες τις ανομολόγητες ορέξεις των
ανθρώπων. Αρκεί το αποτέλεσμα να είναι αριθμητικά θετικό, «φτάνει ο τάφος να
είναι κεκονιαμένος», περιποιημένος, άσχετο το τι υπάρχει κάτω από την γη.
Η εξουσία είναι το ισχυρότερο αφροδισιακό πολύ πιο ισχυρό και
από τον πλούτο και από το σεξ, μόνο που κρατά τόσο λίγο, όσο μια αστραπή, όπως
θα έλεγε και ο Νίκος Καζαντζάκης. Αλλά και ο αιώνιος Δαυϊδ ψάλλει: «άνθρωπος
ωσεί χόρτος αι ημέραι αυτού και ωσεί άνθος του αγρού ούτως εξανθήσει…». Ο
παράδεισος και η χαρά βρίσκονται κάπου αλλού. Στην ομορφιά της ησυχίας και στην
απόλαυση της ηρεμίας. Στις όμορφες στιγμούλες, όταν αγγίζουν οι ψυχές και το
καλό ρίχνεται στον γιαλό. Όπως θα έλεγε και ο σπουδαίος Θανάσης Βέγγος: «Έπρεπε
να γεράσω, αγόρι μου, για να μάθω τι είναι ευτυχία. Τελικά ευτυχία είναι ένα
ζευγάρι χέρια, δύο χέρια… Αυτά που θα σε αγκαλιάσουν, θα σε κρατήσουν, θα σε
κοιμήσουν, θα σε περιποιηθούν, θα σου μαγειρέψουν, θα σε χαϊδέψουν και στο
τέλος θα σου κλείσουν τα μάτια. Τα πολλά χέρια απλά σε κατσιάζουν… Χάσιμο
χρόνου. Θα το δεις κι εσύ όσο μεγαλώνεις…»
Ο αιώνιος Νίκος Παπάζογλου, τραγούδησε με περισσή μαεστρία,
τους στοίχους του Γιώργου Ζήκα: «Λεν απ' τα χρόνια τα παλιά / πως φυλαχτό αν
έχεις / ρίζα από τούτο το φυτό / στον έρωτα αντέχεις. / Συμβουλή του Πυθαγόρα /
προσοχή στον Μανδραγόρα / προσοχή στον Μανδραγόρα / κρύβει μυστικά και δώρα…» Και ο σπουδαίος Βασίλης Παπακωνσταντίνου: «Χαιρετίσματα
λοιπόν στην εξουσία, εγώ κρατάω την ουσία κι ονειρεύομαι… εγώ δεν θέλω να με
κάνετε σατράπη, ούτε συνένοχο σε κόλπα ομαδικά».
Σχόλια