Κανόνες και διαφάνεια στην Βουλή

Κανόνες και διαφάνεια στην Βουλή

ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΑΡΗ

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 8/3/2020

Η Βουλή των Αντιπροσώπων για πρώτη φορά στην ιστορία της, επιχειρεί με συστηματοποιημένο τρόπο, να καθορίσει κώδικα αρχών και κανόνες δεοντολογίας και διαφάνειας για τους βουλευτές.  Το εγχείρημα αποτελεί υποχρέωση όχι μόνο από τις συστάσεις της επιτροπής GRECO του Συμβουλίου της Ευρώπης, αλλά αποτελεί και επιθυμία του Προέδρου της Βουλής Δημήτρη Συλλούρη και όλων των κομμάτων. Δηλαδή να υπάρξουν ξεκάθαροι κανόνες διαφάνειας, οι οποίοι θα ενισχύσουν τους δημοκρατικούς θεσμούς και την αξιοπιστία των πολιτών προς την νομοθετική εξουσία. Οι δημοσκοπήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και η εικόνα των πολιτών για τους πολιτικούς, δεν είναι και ιδιαιτέρως κολακευτική. Ο κώδικας αναμένεται να δώσει μια τεράστια ώθηση για την βελτίωση της εικόνας των πολιτών προς τους πολιτικούς, αλλά και να αποτελέσει ένα «μπούσουλα» για την δράση των ταγών του τόπου. 

Ο κώδικας 155 σελίδων, στηρίχθηκε σε ανάλογους κώδικες του Ευρωκοινοβουλίου, κοινοβουλίων ευρωπαϊκών χωρών, κοινοβουλίων στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Αυστραλία και άλλες χώρες, καθώς από σε μελέτες Πανεπιστημίων στην Κύπρο και το εξωτερικό. Σε ένα γενικό επίπεδο, καθορίζονται λεπτομερείς συστάσεις, ώστε οι βουλευτές και τα συνδεδεμένα με αυτούς πρόσωπα, να μην μπορούν να χρηματίζονται ή να χρηματίζουν, για να εξυπηρετούν προσωπικά ή άλλα συμφέροντα. Ο κώδικας περιλαμβάνει λεπτομερέστατες πρόνοιες και για κάθε ενδεχόμενη αντιδεοντολογική ενέργεια βουλευτή, είτε εντός, είτε εκτός Βουλής, ενώ ρυθμίζει και το πολυσυζητημένο θέμα των δώρων, τα οποία μπορούν να λαμβάνουν οι βουλευτές.

Όπως ήταν φυσικό, κάθε μεγάλη αλλαγή, έστω και σε επίπεδο δεοντολογίας, προκαλεί μεγάλες αντιδράσεις, όχι μόνο σε επίπεδο βουλευτών, αλλά και σε επίπεδο δημοσιογραφικό. Ο λόγος είναι απλός, γιατί πλέον θα υπάρχει ένα σημείο αναφοράς για όλους τους βουλευτές, αλλά και για όσους έχουν σχέση με τους βουλευτές. Οι θεσμικές αλλαγές είναι οι πιο δύσκολες, σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής. Ειδικότερα όταν οι αλλαγές αφορούν τους εκλεγμένους αντιπροσώπους του λαού, οι οποίοι επιφορτίστηκαν, πρώτα και κύρια, να θεσπίζουν θεσμούς και να κατευθύνουν την πολιτεία και την κοινωνία. Τίποτε δεν μπορεί να αλλάξει χωρίς να σπάσουν αυγά και χωρίς να υπάρξει πόλεμος κατά τον Ηράκλειτο και το περίφημο «πόλεμος πατήρ πάντων.» 

Να σταχυολογήσουμε ορισμένες από πιο χαρακτηριστικές πρόνοιες του κώδικα: «Ο βουλευτής ή συνδεδεμένα με αυτόν πρόσωπα δεν μπορούν να αποκομίζουν προσωπικά, χρηματικά ή άλλα οφέλη, κατά την ψήφιση νομοσχεδίων ή προτάσεων νόμου. Στόχος είναι μόνο η εξυπηρέτηση του δημόσιου συμφέροντος». Εξαιρετικά σημαντικό κεφάλαιο αποτελούν και οι σχέσεις των βουλευτών με τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. «Ο βουλευτής, επ’ ουδενί ενεργεί ή αποδέχεται οποιοδήποτε αντάλλαγμα, χρηματικό ή μη χρηματικό αλλά αποτιμητό σε χρήμα εκ μέρους οποιουδήποτε ΜΜΕ ή οποιουδήποτε εκπροσώπου αυτού, ήτοι διευθυντικού στελέχους, μετόχου του εκδότη, δημοσιογράφου ή άλλου εξουσιοδοτηθέντος για τον σκοπό αυτό, παρεχομένου άπαξ, επί τακτής ή άλλης περιοδικής βάσεως για σκοπούς διοχέτευσης στο συγκεκριμένο ΜΜΕ προνομιακής, εμπιστευτικής, αποκλειστικής ή κατά προτεραιότητα πληροφόρησης στο πλαίσιο οποιασδήποτε κοινοβουλευτικής διαδικασίας».

Σημαντικό κεφάλαιο αποτελούν οι πρόνοιες για τα δώρα τα οποία λαμβάνουν οι βουλευτές. «Τα δώρα τα οποία λαμβάνουν οι βουλευτές κατά την διάρκεια επισκέψεων, είτε στην Κύπρο, είτε στο εξωτερικό, δεν πρέπει να υπερβαίνουν τα 200 ευρώ. Όλα τα δώρα αποτελούν περιουσιακό στοιχείο της Βουλής των Αντιπροσώπων και εκτίθενται σε δημόσιο χώρο εντός του κτιρίου της Βουλής. Ο πρόεδρος της Βουλής μπορεί να αποφασίσει να παραμείνουν τα δώρα, κάτω των 200 ευρώ, στους βουλευτές, όταν είναι καθαρά αναμνηστικά». 

Για πρώτη φορά θεσπίζεται επιτροπή δεοντολογίας η οποία μπορεί να επιβάλλει και ποινές εντός 90 ημερών. «Προφορική επίπληξη. Γραπτή επίπληξη. Μομφή για αντιδεοντολογική ή ανάρμοστη συμπεριφορά. Απαγόρευση συμμετοχής σε καθορισμένες κοινοβουλευτικές διαδικασίες. Δημόσια απολογία του Βουλευτή από το βήμα της Ολομέλειας. Έγγραφη απολογία του Βουλευτή η οποία αναγιγνώσκεται από του βήματος της Βουλής. Επιστροφή των πόρων, οι οποίοι έτυχαν εκμετάλλευσης από τον Βουλευτή ή οποιωνδήποτε δώρων ή άλλων χαριστικών παροχών. Ακόμη και αποκοπή από την αντιμισθία του βουλευτή». 

Όλες οι πρόνοιες κινούνται στην σφαίρα της δεοντολογίας και σίγουρα δεν αποτελούν νομοθετικές διατάξεις, ούτε και θα έχουν δικαστικές διαδρομές. Ωστόσο ενδεχομένως να αποτελούν την ισχυρότερη ασπίδα προστασίας των πολιτικών ταγών του τόπου, η αξιοπιστία των οποίων καταρρακώνεται σταδιακά εδώ και χρόνια. Το πρώτο μεγάλο και τολμηρό βήμα έγινε. Τα επόμενα δύσκολα, όπως φαίνεται, βήματα, αναμένονται στην Επιτροπή Θεσμών της Βουλής. Ίδωμεν…