Φυλακές ανηλίκων

Φυλακές ανηλίκων

ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΑΡΗ

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 10-2-2019

Παλαίμαχος εκπαιδευτικός, μπαρουτοκαπνισμένος από τα τερτίπια των μαθητών και των γονιών, έλεγε ότι ο μόνος τρόπος, για να γλυτώσουν τα παιδιά από τα ναρκωτικά και τον υπόκοσμο, είναι να δημιουργηθούν φυλακές ανηλίκων, στο πρότυπο των φυλακών ανηλίκων, οι οποίες λειτουργούσαν επί αποικιοκρατίας. Τότε λέγονταν «Σχολή Λάμπουσας» και ήταν στην Κερύνεια, ανάμεσα στον Καραβά και την Λάπηθο. Η Σχολή λειτούργησε για πρώτη φορά το 1943 και φιλοξενούσε παιδιά μέχρι 17 ετών. Στεγαζόταν σε ένα παραθαλάσσιο ξενοδοχείο και σε μια έκταση 100 στρεμμάτων με πολλά δέντρα. Η κυρία Μερόπη, από το Καράκουμι της Κερύνειας, γράφει ότι οι δάσκαλοι ήταν περισσότεροι από τους φύλακες και η Σχολή διέθετε εκτός από σχολικές τάξεις, αίθουσες αναψυχής, εργαστήρια, αίθουσα γυμναστικής, γήπεδα ποδοσφαίρου, μπάσκετ, βόλεϊ, ακόμη και μικρό νοσοκομείο. Ο Διευθυντής ήταν δάσκαλος με μετεκπαίδευση στην Βρετανία και ζούσε με την οικογένεια του, εντός της Σχολής.

Ο παλαίμαχος εκπαιδευτικός, αναπολώντας τα παλιά, αναφέρθηκε σε πολύ επιτυχημένο επιστήμονα, συνταξιούχο σήμερα, ο οποίος πέρασε για μερικούς μήνες από το σωφρονιστικό ίδρυμα της Κερύνειας. Ο περί ου ο λόγος, καταγόταν από χωριό των ορεινών περιοχών και σε ηλικία 12 ετών, το έσκασε από τους γονείς του, γιατί τον ξυλοφόρτωναν, τον έβγαλαν από το σχολείο και τον έβαζαν να δουλεύει στα χωράφια. Κατέβηκε με τα πόδια στην Λευκωσία, δούλεψε περιστασιακά σε μερικούς αφεντάδες, για να συλληφθεί τελικά από την Αστυνομία, αφού περιπλανιόταν στους δρόμους. Οι Βρετανοί τον μετέφεραν στην «Σχολή Λάμπουσας» και εκεί επέστρεψε στα θρανία. Το πρόγραμμα ήταν στρατιωτικό. Πρωινό ξύπνημα, γυμναστική, πρόγευμα, μαθήματα, φαγητό, ξεκούραση, κολύμπι και ύπνος. 

Το πιο σημαντικό όμως, ήταν ότι εκεί έμαθε να πλένει και να καθαρίζει, να τρώει με πιρούνι και μαχαίρι και το κυριότερο έμαθε να περιποιείται τον εαυτό του. Ακολούθως το παιδί παραδόθηκε στους γονείς του, αλλά στο μεταξύ έγινε αυτόνομο. Παρέμεινε στην Λευκωσία, τέλειωσε το σχολείο με οικονομική στήριξη από το αποικιοκρατικό καθεστώς και ακολούθησε σπουδές στο εξωτερικό. Και πλέον άρχισε να γράφει την δική του ιστορία.

Ο όρος φυλακές ανηλίκων είναι κακόφημος και σε αυτό συνέβαλε και η δραματική ταινία του 1982 σε σκηνοθεσία Ντίμη Δαδήρα. Τέσσερις νεαροί κλέβουν μια τσάντα, οδηγούνται στις φυλακές ανηλίκων και εκεί γνωρίζουν το κύκλωμα που ελέγχει τους φυλακισμένους και θα υποστούν τη βία και τη σκληρότητα αυτών, που κάνουν κουμάντο. Ανάλογες περιγραφές, βιαιοτήτων στις φυλακές, βρίσκει κανείς σε εφημερίδες και περιοδικά, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε όλο τον κόσμο. Στην Κύπρο ακόμη δεν στέγνωσε το μελάνι από τις φρικαλεότητες, εις βάρος κυρίως νεαρών αλλοδαπών κρατουμένων, οι οποίοι κατέληξαν πίσω από τα κάγκελα, για ασήμαντους λόγους, πολλές φορές γιατί απλά δεν είχαν άδεια παραμονής στο νησί. Η βία εις βάρος των νεαρών κρατουμένων, οδήγησε και σε πολλές αυτοκτονίες, οι οποίες ευτυχώς σήμερα, αποτελούν θλιβερό παρελθόν.

Στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, βλέπουν το φως της δημοσιότητας, περιπτώσεις παιδιών, τα οποία μέσα από τα κελιά των φυλακών, κατάφεραν να πετύχουν στις πανελλαδικές εξετάσεις και να διαπρέψουν σε παγκόσμιους διαγωνισμούς. 

Στην Κύπρο κατά καιρούς μαθαίνουμε για ανάλογες ιστορίες, κυρίως νεαρών κρατουμένων, οι οποίοι κατάφεραν μέσα στις κυπριακές φυλακές, να σπουδάσουν εξ αποστάσεων, να μάθουν μια επαγγελματική τέχνη, ακόμη και να διαβάζουν και να γράφουν. Πολλοί κατάφεραν, όταν βρήκαν από τα «σίδερα» να φτιάξουν σωστές οικογένειες, με όσα θετικά περιέχει ο όρος σωστή οικογένεια. Στο μυαλό έρχεται η ρήση του Βίκτωρος Ουγκώ, ότι εκεί που ανοίγει ένα σχολείο, κλείνει μια φυλακή. Και της φυλακής τα σίδερα, μπορεί να μην είναι για τους λεβέντες, αλλά μπορούν να καταστούν χώροι, για να σωθούν «λεβεντομαλάκες» της ζωής.