Η αλαζονεία των αρίστων

Η αλαζονεία των αρίστων

 

ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΑΡΗ

 

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ 23/4/2017

  

 

Η παλιοπαρέα των συμμαθητών, συναντήθηκε ύστερα από δύο και πλέον δεκαετίες. Το πειρακτήρι της παρέας, θυμήθηκε τις ζαβολιές με τους καθηγητές, αλλά και τους πανηγυρισμούς που έκανε, όταν εξασφάλιζε το δεκαράκι της βάσης στα διαγωνίσματα. Μίλησε και για τις άριστες συμμαθήτριες του, οι οποίες έκλαιγαν γοερά, όταν έπιαναν 19 από τα 20, στα διαγωνίσματα. Ο χρόνος όμως είχε τα δικά του γυρίσματα, αφού ο κακός ο μαθητής, είναι σήμερα επιτυχημένος επαγγελματίας, σε πολυεθνική εταιρία, ενώ οι άριστες συμμαθήτριες, ακόμη ψάχνονται για να βρουν δουλειά που να τους ταιριάζει. Αλλά και σε προσωπικό επίπεδο, οι κακοί της παρέας, είναι σήμερα επιτυχημένοι οικογενειάρχες, ενώ οι άριστοι ακόμη ψάχνονται.

Το μεγάλο αφεντικό, σε μεγάλη επιχείρηση, υποδείκνυε στον γιό του, ο οποίος επειγόταν να αναλάβει τα ηνία της δουλειάς και να προβεί σε αλλαγές, να ανέχεσαι τα καπρίτσια νεαρού, ο οποίος ήταν άριστος. Το νέο αφεντικό, οργιζόταν με τις ιδιοτροπίες του νεαρού υπαλλήλου, έστω και αν κατανοούσε τα χαρίσματα του. Ο σοφός πατέρας άρχισε τότε, να αναλύει στον άπειρο –παρόλα τα πτυχία- γιό του, το φαινόμενο της αλαζονείας των αρίστων. Ξεκίνησε από το ποδόσφαιρο, όπου οι χαρισματικοί ποδοσφαιριστές, συνήθως είναι εγωιστές και δεν συνεργάζονται με τους συμπαίκτες τους και όχι σπάνια τρώνε τα μούτρα τους. Συνέχισε με το φαινόμενο των μέτριων, οι οποίοι κυβερνούν τον κόσμο, αφού απλά ξέρουν να εκμεταλλεύονται τους άριστους. Και τέλος ο καλός μάνατζερ, παρουσίασε τα οικονομικά δεδομένα, υποδεικνύοντας ότι είναι με την δουλειά μερικών αρίστων και όχι της μάζας των υπαλλήλων, που πέτυχε να γιγαντώσει την επιχείρηση.

Από τον κανόνα, δεν μπορούν να ξεφύγουν ούτε και οι πολιτικοί.

Οι ηγέτες είναι συνήθως άνθρωποι με πολύ λίγες αντικειμενικές ικανότητες, οι οποίοι ωστόσο έχουν την πονηριά, έχουν την εξυπνάδα, έχουν την διαίσθηση και εκμεταλλεύονται συγκυρίες, καταστάσεις και κυρίως τα πάθη των αντιπάλων τους. Και τότε δημιουργούν τις εκπλήξεις και βασιλεύουν επί των άριστων, οι οποίοι πέφτουν συνήθως θύματα της αλαζονείας και του εγωισμού του. Είναι πολύ συνηθισμένο το φαινόμενο άνθρωποι με παγκόσμιες διακρίσεις, με μοναδικές περγαμηνές και με ξεχωριστά προσόντα, να κατέρχονται στον πολιτικό στίβο, να αναλαμβάνουν εξουσίες και στο τέλος της ημέρας να καταβαραθρώνονται και αυτοί και οι πολίτες, οι οποίοι επένδυσαν, προσδοκίες και όνειρα, στην φήμη και την χάρη τους.  

  

Η εξουσία είναι το ισχυρότερο αφροδισιακό, ή το ισχυρότερο ναρκωτικό, όπως συνηθίζουν να λένε και αυτοί που την γεύτηκαν και αυτοί που φιλοσοφούν μετ’ ευτελείας και όχι μαλακίας. Η εξουσία δεν βρίσκεται μόνο στην πολιτική, αλλά βρίσκεται πρώτα και κύρια στην οικονομική δύναμη. Ακολουθούν η ιατρική δεινότητα, οι κοινωνικές παρεμβάσεις, το θρησκευτικό χάρισμα, αλλά και κάθε μορφή επιβολής της θέλησης ενός ανθρώπου, σε άλλους ανθρώπους. Έτσι εμφανίζονται οι αναντικατάστατοι, οι οποίοι κατά κανόνα καταντούν τύραννοι, εκτός και αν το σύστημα θέτει περιορισμούς. Στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε όλες τις προηγούμενες κοινωνίες, καθιέρωσαν περιορισμούς στις θητείες των προέδρων και των ανώτατων εκλεγμένων αξιωματούχων. Επίσης θέτουν και ασφαλιστικές δικλίδες, με ελέγχους από τα κοινοβούλια και άλλα ανεξάρτητα σώματα.

Στις εξελιγμένες κοινωνίες, η εκμετάλλευση των αρίστων, γίνεται με διάφορους τρόπους. Στις υπερδυνάμεις, οι άριστοι σε επιστημονικούς τομείς, κλίνονται σε εργαστήρια και παράγουν γνώση, στοχεύοντας σε εφευρέσεις. Ακόμη αναλαμβάνουν εξειδικευμένες αποστολές και καθήκοντα, τα οποία απευθύνονται συνήθως σε λίγα άτομα. Σε ένα παράλληλο επίπεδο, αναπτύχθηκε η επιστήμη του μάρκετινγκ και της διοίκησης και έτσι ακόμη και οι άριστοι, μαθαίνουν να θέτουν πλαίσια στη ενάσκηση της εξουσίας τους. Και σε πολιτικό επίπεδο θεσμοθετήθηκε η σάτιρα και η ελευθεροτυπία, ως αναγκαία συστατικά μιας δημοκρατικής κοινωνίας. Από εκεί και πέρα, η ζωή είναι εκκρεμές και η ισορροπία έρχεται κυρίως με τους φυσικούς νόμους, με την θεία δίκη, η οποία δεν περιορίζεται από καμία ανθρώπινη εξουσία.