Πολιτισμός καταβόθρα για την κόλαση
Πολιτισμός
καταβόθρα για την κόλαση
ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ
ΚΑΠΑΡΗ
Ο πολιτισμός αποτελεί σκαλοπάτι για τον
παράδεισο, αλλά και καταβόθρα για την κόλαση. Προσφέρει ψήγματα αληθινής χαράς
στις ψυχές των ανθρώπων, αλλά και εξευτελίζει ανεπανόρθωτα την ανθρώπινη αξία.
Από την μια είναι η ειλικρίνεια της δημιουργίας και από την άλλη η υποκρισία
της δολοπλοκίας. Και όλα αυτά στο όνομα της ουτοπίας του πολιτισμού, ο οποίος
διαλαλείται από όλες τις εξουσίες, όπως διαλαλείται από όλες τις θρησκείες, η
προσδοκία του παραδείσου. Μόνο που στο όνομα όλων των θρησκειών γίνονται οι
πόλεμοι και στο όνομα όλων των πολιτισμών, γίνονται τα χειρότερα εγκλήματα σε
περιόδους ειρήνης.
Ο Σοφοκλής, ο αιώνιος τραγικός ποιητής, στην
«Αντιγόνη» πραγματεύεται το αιώνιο δίλημμα ανάμεσα στο «πειθαρχείν δει Θεώ
μάλλον ή ανθρώποις...» δηλαδή την πάλη ανάμεσα, στο καλό και στο κακό, ανάμεσα
στο σωματικό και ψυχικό κόστος της αυθυπαρξίας και τελικά το δίλημμα ανάμεσα
στην ζωή και τον θάνατο. Στον μύθο, η Αντιγόνη επιχειρεί να θάψει τον νεκρό
αδελφό της Πολυνείκη, παρά την αντίθετη εντολή του Κρέοντα, βασιλιά της Θήβας,
θέτοντας την τιμή των θεών και την αγάπη για τον αδερφό της, υπεράνω των νόμων
των ανθρώπων. Με άλλα λόγια, από την μια είναι η συμμόρφωση με τις αιώνιες και
αλάνθαστες επιταγές της συνείδησης και από την άλλη η τήρηση των ανθρώπινων και
όχι σπάνια υστερόβουλων νόμων.
Η ιστορία της «Αντιγόνης» της Σαλαμίνας,
ανέδειξε με τον καλύτερο τρόπο, αυτό το αιώνιο δίλημμα, ανάμεσα στην πειθαρχία
στους άτεγκτους νόμους της κουτσουρεμένης Κυπριακής Δημοκρατίας και της
υιοθέτησης άγραφων κανόνων της ανθρώπινης συνείδησης. Πίσω από τα γεγονότα και
τις αντιδράσεις, κρύβονται σίγουρα οι κρυφές επιδιώξεις των ταγών του τόπου. Οι
μεν δεν θέλουν λύση του κυπριακού, γιατί δεν θέλουν να μοιραστούν την καρέκλα
της εξουσίας, όπως έγραφαν αμερικανικές και βρετανικές εφημερίδες το 2004 μετά
το ΟΧΙ στο δημοψήφισμα για το σχέδιο Ανάν. Οι δε, παλεύουν για την λύση,
προσδοκώντας στα οικονομικά και άλλα οφέλη που θα φέρει το νέο σύστημα
εξουσίας. Στην μέση ο καταταλαιπωρημένος κοσμάκης, ο οποίος ξέρει να
απολαμβάνει τις σημαντικές θεατρικές μαγικές στιγμές, έστω και αν άγεται και
φέρεται από λαοπλάνους. Το μόνο σίγουρο είναι ότι ο απλός άνθρωπος ελπίζει
πλέον μόνο στο θαύμα.
Η ταμπέλα του πολιτισμού, αποτελεί ίσως την
καλύτερη κουρτίνα, πίσω από την οποία ικανοποιούνται ανομολόγητα πάθη. Γέμισε η
Κύπρος από θέατρα και πραγματοποιείται απίστευτος αριθμός πολιτιστικών
εκδηλώσεων. Όμως από την μια, τα κτίρια κραυγάζουν οικονομικά σκάνδαλα
εκατομμυρίων –ευτυχώς δεν σκοτώθηκε κανένας από την πτώση του Δημοτικού
Θεάτρου- και από την άλλη, εξανδραποδίζονται καθημερινώς ευαίσθητες και
πλανεμένες ψυχές. Θεατρικές παραστάσεις, είτε αποτελούν αιτία παρηγοριάς και
ψυχικής ανάτασης των ανθρώπων, είτε καταντούν αφορμές για καταβαράθρωση στα
τάρταρα των ψυχολογικών αστοχιών και αδιεξόδων.
Η πλάκα, είναι ότι ακόμη και αυτό το «διαβολικό»
μέσο της τηλεόρασης, το οποίο αναγκάζει τους ανθρώπους να κάθονται ο ένας δίπλα
στον άλλο, χωρίς να ανταλλάζουν κουβέντες και χωρίς να βλέπουν ο ένας τον άλλο
στα μάτια, διαφημίζει τον πολιτισμό, όπως το «ψεκάστε, σκουπίστε, τελειώσατε.»
Αποτέλεσμα είναι ακόμη και αυτές οι λεγόμενες πολιτιστικές εκπομπές και αυτές
που νομίζουν ότι είναι πολιτιστικές δημιουργίες, να προβάλλουν συγκεκαλυμμένα
το «αίμα» και το «σπέρμα» για να αντλήσουν «πελάτες». Απίστευτα ποσά
σπαταλούνται, στο όνομα του πολιτισμού, μόνο και μόνο για λίγα λεπτά
αρρωστημένης δημοσιότητας, για λίγα ψιχία σωματικής απόλαυσης και για λίγες
στιγμές, τελικά, ψυχικής υποδούλωσης.
Η έννοια του πολιτισμού, καταγράφηκε και
καθορίστηκε, με αναλύσεις χιλιάδων σελίδων από χιλιάδες διανοούμενους στην
ιστορία. Κοινή είναι η παραδοχή, ότι η έννοια του πολιτισμού δεν μπορεί να
χωρέσει σε ένα ορισμό. Κοινή είναι και η
συνισταμένη όλων των μελετητών, ότι είναι κάτι το ανώτερο από την πεπτωκυία
φύση του ανθρώπου. Ο πολιτισμός ωθεί και οδηγεί σε ανώτερες σφαίρες, όπως αυτές
και αν κατονομάζονται. Πιο απλά, πολιτισμός είναι όταν αγγίζουν και χαίρονται
οι ψυχές, ότι μοιράζεται η χαρά και ο πόνος, όταν λυτρώνεται ο άνθρωπος από την
αέναο φόβο του θανάτου, όταν κατορθώνει ο άνθρωπος να βιώνει μικρές θεϊκές,
παραδείσιες, στιγμές χαράς.
Σχόλια