Στην πάχνη του γαιδάρου
«Δέσε τον γάιδαρο
σου, εκεί που θέλει ο μάστρος σου και ας ψοφήσει» λέει η κυπριακή παροιμία και
εφαρμόζεται κατά γράμμα στην δημόσια υπηρεσία και όχι σπάνια στον ιδιωτικό
τομέα. Πολλές φορές ψοφά ο γάιδαρος και όμως ούτε γάτα, ούτε ζημιά. Γιατί απλά
προηγείται ένας χαρτοπόλεμος επιστολών και μια μανία καταγραφής της ώρας
εισόδου και εξόδου από τα γραφεία. «Εγώ έδωσα γραπτώς εντολή», λένε οι
διευθυντές στο δημόσιο «και εγώ απάντησα γραπτώς», απαντούν οι υπάλληλοι και
όλα χάνονται πίσω από στοίβες από σκονισμένα κουτιά από έγγραφα. Η πλάκα είναι
ότι έχουν όλοι δίκιο, αφού αυτό που φταίει, δεν είναι οι άνθρωποι, αλλά το
σύστημα. Όλοι στέκονται στα τυπικά και ξεχνούν το κύριο ζητούμενο σε μια
εργασία, που είναι η παραγωγικότητα, δηλαδή ο «τζίρος». Δεν υπάρχουν μετρήσιμοι
στόχοι, ούτε βεβαίως ο ανεξάρτητος εξωτερικός έλεγχος, για την ποιότητα της
εργασίας.
Νέος διευθυντής
του δημοσίου, με σπουδαίες σπουδές, θέλησε πρόσφορα να δοκιμάσει κάποιες
αλλαγές στην υπηρεσία του. Φώναξε, ένα, ένα, τους υφισταμένους του, άκουσε
σοφές προτάσεις, για αύξηση της παραγωγικότητας και μείωση της γραφειοκρατίας,
η οποία ταλαιπωρεί τους «πελάτες» του δημοσίου, τους πολίτες που ζητούν «χαρτιά».
Ακολούθως θέλησε να εφαρμόσει τις σοφές υποδείξεις των υφισταμένων του.
Δοκίμασε να δώσει αρμοδιότητες στους υφισταμένους του, αφαιρώντας από τις δικές
του, δηλαδή να δώσει εξουσία στους υφισταμένους του. «Κάντε λάθη», τους είπε
και «εγώ είμαι εδώ για να τα διορθώσω» και τους διαβεβαίωνε ότι «δεν πρόκειται
να έχουν επιπτώσεις». Αλλά στάθηκε αδύνατο να πεισθούν οι υπάλληλοι, οι οποίοι
μια ζωή έμαθαν να τηρούν εντολές και να είναι ήσυχοι –να κρύβονται- πίσω από τις
εντολές του Διευθυντή. Όπως τους γάιδαρους στην πάχνη τους, όπως λέει και λαός.
Όπως τους ελέφαντες στο τσίρκο, οι οποίοι δένονται με ένα μικρό λουρί και
παραμένουν ακίνητη, λες και δεν έχουν την δύναμη να μετακινηθούν. Έτσι έμαθαν
τα ζώα από μικρά και έτσι συμπεριφέρονται μια ζωή.
ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ
ΚΑΠΑΡΗ
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 1/3/2015
«Δέσε τον γάιδαρο
σου, εκεί που θέλει ο μάστρος σου και ας ψοφήσει» λέει η κυπριακή παροιμία και
εφαρμόζεται κατά γράμμα στην δημόσια υπηρεσία και όχι σπάνια στον ιδιωτικό
τομέα. Πολλές φορές ψοφά ο γάιδαρος και όμως ούτε γάτα, ούτε ζημιά. Γιατί απλά
προηγείται ένας χαρτοπόλεμος επιστολών και μια μανία καταγραφής της ώρας
εισόδου και εξόδου από τα γραφεία. «Εγώ έδωσα γραπτώς εντολή», λένε οι
διευθυντές στο δημόσιο «και εγώ απάντησα γραπτώς», απαντούν οι υπάλληλοι και
όλα χάνονται πίσω από στοίβες από σκονισμένα κουτιά από έγγραφα. Η πλάκα είναι
ότι έχουν όλοι δίκιο, αφού αυτό που φταίει, δεν είναι οι άνθρωποι, αλλά το
σύστημα. Όλοι στέκονται στα τυπικά και ξεχνούν το κύριο ζητούμενο σε μια
εργασία, που είναι η παραγωγικότητα, δηλαδή ο «τζίρος». Δεν υπάρχουν μετρήσιμοι
στόχοι, ούτε βεβαίως ο ανεξάρτητος εξωτερικός έλεγχος, για την ποιότητα της
εργασίας.Νέος διευθυντής
του δημοσίου, με σπουδαίες σπουδές, θέλησε πρόσφορα να δοκιμάσει κάποιες
αλλαγές στην υπηρεσία του. Φώναξε, ένα, ένα, τους υφισταμένους του, άκουσε
σοφές προτάσεις, για αύξηση της παραγωγικότητας και μείωση της γραφειοκρατίας,
η οποία ταλαιπωρεί τους «πελάτες» του δημοσίου, τους πολίτες που ζητούν «χαρτιά».
Ακολούθως θέλησε να εφαρμόσει τις σοφές υποδείξεις των υφισταμένων του.
Δοκίμασε να δώσει αρμοδιότητες στους υφισταμένους του, αφαιρώντας από τις δικές
του, δηλαδή να δώσει εξουσία στους υφισταμένους του. «Κάντε λάθη», τους είπε
και «εγώ είμαι εδώ για να τα διορθώσω» και τους διαβεβαίωνε ότι «δεν πρόκειται
να έχουν επιπτώσεις». Αλλά στάθηκε αδύνατο να πεισθούν οι υπάλληλοι, οι οποίοι
μια ζωή έμαθαν να τηρούν εντολές και να είναι ήσυχοι –να κρύβονται- πίσω από τις
εντολές του Διευθυντή. Όπως τους γάιδαρους στην πάχνη τους, όπως λέει και λαός.
Όπως τους ελέφαντες στο τσίρκο, οι οποίοι δένονται με ένα μικρό λουρί και
παραμένουν ακίνητη, λες και δεν έχουν την δύναμη να μετακινηθούν. Έτσι έμαθαν
τα ζώα από μικρά και έτσι συμπεριφέρονται μια ζωή.
Τα αυτονόητα δεν
είναι καθόλου αυτονόητα στο δημόσιο και μια δουλειά η οποία μπορεί να γίνει σε
πέντε λεπτά, όχι σπάνια, χρειάζεται πέντε μέρες και βάλε. Αυτό απέδειξε ο
θεσμός των Κέντρων Εξυπηρέτησης του Πολίτη. Η πάταξη της γραφειοκρατίας, δεν
είναι γίνεται μόνο με την εισαγωγή της σύγχρονης τεχνολογίας και τον καλύτερο
καταμερισμό της εργασίας. Χρειάζεται αλλαγή νοοτροπίας, πρώτα και κύρια από
τους Διευθυντές και ακολούθως από τους υπαλλήλους. Απαιτείται οι «πάνω» να
ανοίξουν τα αυτιά τους και να ακούσουν τις εισηγήσεις των «κάτω» και οι «κάτω»
να αφεθούν να λάβουν ευθύνες. Ο θεσμός
με τους «παντογνώστες» διευθυντές, κατάντησε ανέκδοτο, τώρα και στην Κύπρο.
Δυστυχώς υπάρχουν ακόμη διευθυντές που νομίζουν ότι κατέχουν την απόλυτη
αλήθεια και πιστεύουν ότι είναι αναντικατάστατοι.
Η αξιολόγηση στην
δημόσια υπηρεσία πρέπει κάποτε να παύσει να θεωρείται κάτι σαν αστυνομική
ανάκριση για τους υπαλλήλους. Αντιθέτως πρέπει να θεωρείται ως ανάκριση του
συστήματος, για βελτίωση του τρόπου λειτουργίας των διαφόρων υπηρεσιών. Ο Διευθυντής
αντί να κρίνει σχεδόν όλους τους υφιστάμενους του, ως εξαίρετους, θα ήταν
καλύτερο να καταγράφει τις δυνατότητες και τις αδυναμίες τους. Και με βάση
αυτές τις αξιολογήσεις, να κρίνει και η ΕΔΥ και η ΕΕΥ, τις προαγωγές και να
παύσει το κριτήριο της αρχαιότητας και των διπλωμάτων, να αποτελούν την εύκολη
λύση, η οποία συχνά πυκνά αποτελεί και την χειρότερη λύση. Υπάρχει και η
επιλογή της κατάργησης της μονιμότητας και της καθιέρωσης των συμβολαίων. Αλλά
με την διαφθορά και την διαπλοκή που επικρατεί στην Κύπρο, αυτό ακούγεται σήμερα
όνειρο απατηλό.
Σχόλια