Ο θαυμασμός του σκύλου και το άλογο συγκλητικός

➧

Ο Καλιγούλας, ο Ρωμαίος αυτοκράτορας, έχρησε το

άλογο του συγκλητικό και το έντυσε μάλιστα και με

τήβεννο. Ο Καλιγούλας μπορεί να φαινόταν και ίσως

να ήταν και τρελός, αλλά φανέρωνε πικρές αλήθειες

στους συγκλητικούς, οι οποίοι συμπεριφέρονταν σαν

ά-λογα (χωρίς λογική), απέναντι στην εξουσία του

αυτοκράτορα. Η ιστορία επαναλαμβάνεται και στο ό-

νομα της Δημοκρατίας, όπου μόνο η επιθυμία του η-

γέτη –ποτέ η εντολή– αποτελεί διαταγή για όλους

τους υπηκόους του κράτους, οι οποίοι σκύβουν το κε-

φάλι και εκτελούν διαταγές, για να μην φάνε το κε-

φάλι τους. Οι αρχαίοι Έλληνες οι οποίοι καθιέρωσαν

τη Δημοκρατία, διάλεγαν τους ηγέτες τους, όχι μόνο

με εκλογές αλλά και με κλήρωση ανάμεσα στους άρι-

στους. Η επιλογή των ηγετών μόνο με εκλογές συνέ-

βαινε στα ολιγαρχικά καθεστώτα. Ο θεσμός της κλή-

ρωσης καθιερώθηκε στο άριστο πολίτευμα της δημο-

κρατίας, για να αποτρέπονται φαινόμενα λαϊκισμού,

φανατισμού και κυρίως αντεκδίκησης από τους ηγέ-

τες. Από την άλλη αποτελούσε παραδοχή ότι η άσκη-

ση εξουσίας, δεν αποτελεί συνάρτηση μόνο της εξυ-

πνάδας και της ευγλωττίας, αλλά και συνάρτηση σει-

ράς προσόντων, με κυριότερο την ταπείνωση.

➧

Μη θεωρείς ότι ο θαυμασμός του σκύλου σου είναι

πειστική ένδειξη ότι είσαι υπέροχος, λέει η Αμερικα-

νίδα αρθρογράφος Ann Landers (1918-2002). Και το

μεγαλύτερο πρόβλημα σε όλες τις μορφές εξουσίας,

είναι ότι οι εξουσιαστές, οι ηγέτες, θεωρούν τους ε-

ξουσιαζόμενους ως «σκύλους» έτοιμους να ικανοποι-

ήσουν κάθε επιθυμία του «αφεντικού», πολλές φο-

ρές και πριν ακόμη αυτή εκδηλωθεί. Ο άνθρωπος δεν

μπορεί να καταστεί εκπαιδευμένος σκύλος, όπως νο-

μίζουν πολλοί ηγέτες και περισσότεροι δάσκαλοι, οι

οποίοι βάζουν όλα τα αβγά τους στο καλάθι της εκ-

παίδευσης και του πολιτισμού, τα οποία θεωρούν ως

πανάκεια, για κάθε «ασθένεια και κάθε «μαλακία». Ε-

ξάλλου, αν ήταν δυνατό να γίνουν όλοι οι άνθρωποι

«καλοί και αγαθοί» με την παιδεία, θα ζούσαμε όλοι

σ’ έναν παράδεισο.

➧

Η εξουσία αποτελεί το ισχυρότερο αφροδισιακό σε αυ-

τόν τον κόσμο και στο στάδιο της κορύφωσής της, στο

στάδιο της άσκησης εξουσίας, οι διαφορετικές φωνές

συχνά-πυκνά, εξαφανίζονται, μαζί και οι άνθρωποι που

τολμούν να μιλήσουν δημοσίως και να καταγγείλουν τα

κακώς έχοντα. Σε δικτατορικά καθεστώτα η τιμωρία εί-

ναι το «κεφάλι» του επαναστάτη, ενώ στα δημοκρατικά,

η ανεργία και η απομόνωση. Η σύσταση της Αμερικανί-

δας αρθρογράφου, για τους σκύλους σε υπέροχους αν-

θρώπους, δεν είναι καθόλου τυχαία, σε μια χώρα όπου

ο πρόεδρος της χώρας είναι και πλανητάρχης. Ωστόσο,

στην Αμερική ο πρόεδρος περιορίζεται σε μόνο δύο

θητείες, γιατί ξέρουν ότι η εξουσία φθείρει. Την ίδια ώ-

ρα υπάρχουν θεσμοί ελέγχου όλων των μορφών εξου-

σίας και όλων των δημοσίων δαπανών, από ανεξάρτη-

τους θεσμούς. Σε επίπεδο πολιτικό από το Κογκρέσο

και τη Βουλή και σε επίπεδο οικονομικό, από ανεξάρτη-

τους ελεγκτικούς οίκους.

➧

Κάθε εξουσία χωρίς έλεγχο καθίσταται τυραννία και

όπου διαταράσσεται αυτό το εκκρεμές τότε δημιουρ-

γείται σοβαρό πρόβλημα. Στην Κύπρο το Σύνταγμα

του 1960 καθιέρωσε τον έλεγχο ανάμεσα στις δύο

κοινότητες του τόπου, με τον θεσμό του Ελληνοκύ-

πριου προέδρου και Τουρκοκύπριου αντιπροέδρου

και με ανάλογο τρόπο, στους ανεξάρτητους θεσμούς

του γενικού εισαγγελέα, του διοικητή της Κεντρικής

Τράπεζας και του γενικού ελεγκτή. Μετά το 1963 και

την αποχώρηση των Τουρκοκυπρίων, ο θεσμός του

Προέδρου της Δημοκρατίας και των ανεξάρτητων θε-

σμών απέκτησαν τεράστια εξουσία και σε πολλές πε-

ριπτώσεις ανεξέλεγκτη και φασιστική. Αποτέλεσμα

ήταν να φθάσουμε στο σημερινό σημείο, με τα λαϊκά

παντοπωλεία, τους ανέργους, τους πεινασμένους,

τους σιωπηλούς καταθλιπτικούς ανθρώπους και τα ά-

γνωστα δράματα των αυτοκτονιών.

➧

Η Κύπρος βρίσκεται σήμερα σε ένα ιστορικό μεταίχ-

μιο, με την κατάρρευση του λεγόμενου οικονομικού

παραδείσου. Τα άμεσα μέτρα που αναζητούνται, για

εξασφάλιση δανείων από τρίτες χώρες και με τις δια-

πραγματεύσεις για το σκληρό Μνημόνιο, μπορεί να

αποτελούν μια λύση. Ωστόσο, για ν’ αλλάξει το σύ-

στημα, απαιτούνται πολλά περισσότερα και κυρίως

θεσμοθέτηση του ελέγχου σε όλα τα επίπεδα της ε-

ξουσίας, της δημόσιας υπηρεσίας, σε αυτό που κα-

λείται γραφειοκρατία. Ο χρόνος είναι κατάλληλος για

τομές και οι απογοητευμένοι πολίτες, αναμένουν ένα

«Θησέα» ο οποίος θα καθαρίσει τον «στάβλο του Αυ-

γεία». Φτάνει να μην καούν τα «χλωρά μαζί με τα ξε-

ρά», να μη διευρυνθεί περαιτέρω το χάσμα μεταξύ

πλουσίων και φτωχών. Κυρίως όμως πρέπει να στα-

ματήσει ο πόλεμος κατά της μεσαίας τάξης, η οποία

συρρικνώνεται με απίστευτους ρυθμούς, με το φόρ-

τωμα του βάρους, για την αποπληρωμή των δανείων.