Ο τρίτος δρόμος κατά της οικονομικής κρίσης

Υπάρχει και ο τρίτος δρόμος για αντιμετώπιση της
οικονομικής κρίσης. Δεν είναι μόνο οι περικοπές μι-
σθών και ωφελημάτων και η αύξηση της φορολο-
γίας. Υπάρχει και η δύσκολη επιλογή της πάταξης
της γραφειοκρατίας, μόνο που σε αυτή την περίπτω-
ση απαιτείται ένας πραγματικός πόλεμος με το κατε-
στημένο, με αυτό που καλείται σύστημα. Ένα δείγμα
των αντιδράσεων είδαμε τις τελευταίες ημέρες με
την ανακοίνωση της πρόθεσης για κατάργηση τριών
ημικρατικών οργανισμών, που ελάχιστοι αντιλαμβά-
νονται τον ρόλο τους. Πριν από μερικά χρόνια είδα-
με ομηρικές μάχες, όταν κατατέθηκε η πρόταση για
κατάργηση του Κυπριακού Οργανισμού Τουρισμού
και ένταξη των υπαλλήλων στο Υπουργείο Εμπορί-
ου. Ο λόγος ήταν απλός και καθόλου κολακευτικός.
Θα επηρεάζονταν οι αναμενόμενες προαγωγές των
υπαλλήλων, τόσο του Υπουργείου όσο και του ΚΟΤ.
Εγώ σε τόσα χρόνια θα γίνω διευθυντής, έλεγε ένας
στο Υπουργείο. Γιατί να έλθει ο άλλος από τον ΚΟΤ
με περισσότερα προσόντα και περισσότερα χρόνια
υπηρεσίας και να μου φάει τη θέση. Και όλα αυτά
γιατί το μόνο κριτήριο προαγωγής είναι τα χρόνια υ-
πηρεσίας και τίποτα άλλο, αφού όλοι είναι στα χαρ-
τιά άριστοι.
➧ Ο χρόνος είναι κατάλληλος για να γίνουν τομές στη
δημόσια υπηρεσία, η οποία εξακολουθεί να εργάζε-
ται σε ρυθμούς προηγούμενων δεκαετιών. Το σύστη-
μα σκοτώνει τα όνειρα και την όρεξη των νέων για
δουλειά και διατηρεί τα «τσιφλίκια» των μεγαλυτέ-
ρων, οι οποίοι διαβρώνουν ακόμη και τη συνείδηση
των νεότερων. Και είναι πολύ φυσικό, αφού ακόμη
και σήμερα υπάρχουν διευθυντές που αρνούνται να
μάθουν ακόμη και κομπιούτερ για να στέλλουν ηλε-
κτρονικά μηνύματα. Ο φόβος της αλλαγής και της τε-
χνολογίας, οδηγεί συνήθως σε αυταρχικές συμπερι-
φορές και ενίοτε φωνές και απειλές, για να εδραιω-
θεί η εξουσία και να δικαιολογηθεί η υψηλή θέση
και ο υψηλότατος μισθός. Η λύση βρίσκεται στην α-
ξιοκρατική και αμερόληπτη αξιολόγηση των υπαλλή-
λων και η καθιέρωση διαδικασιών για προαγωγές
που δεν θα έχουν σχέση μόνο με τα χρόνια υπηρε-
σίας. Η πείρα μπορεί να είναι σημαντική, αλλά όταν
αποτελεί μοναδικό κριτήριο, καταντά κατάρα για την
υπηρεσία. Σκοτώνει την παραγωγικότητα και οδηγεί
στο δημοσιοϋπαλληλικό μυστικό, που λέει: δουλεύ-
εις πολύ κάνεις λάθη. Δεν δουλεύεις, δεν κάνεις λά-
θη, είσαι άριστος και δεν χάνεις ούτε την προαγωγή.
➧ Οι προωθούμενες λύσεις για την οικονομική κρίση,
ενέχουν και μεγάλους κινδύνους, έστω και αν δεν
λέγονται. Η μείωση των μισθών συνοδεύεται κατά
κανόνα με την αύξηση της διαφθοράς. Όταν ο άλλος
νιώθει ότι αδικείται ή όταν ξαφνικά δεν μπορεί να α-
ντεπεξέλθει στις προγραμματισμένες –λογικές ή πα-
ράλογες– απαιτήσεις της ζωή του, τότε πιο εύκολα
ενδίδει στον πειρασμό της διαφθοράς. Μπορεί στην
Κύπρο σήμερα τα «φακελάκια» να αποτελούν προ-
νόμιο των εγκληματιών του «λευκού κολάρου», αλλά
εύκολα μπορούν να κατέβουν και στο επίπεδο των
καθωσπρέπει δημοσίων υπαλλήλων, αν βιώσουν το
αίσθημα της αδικίας. Αλλά και η αύξηση των φορο-
λογιών αποτελεί κίνδυνο θάνατο, για τις ξένες επεν-
δύσεις και για την επιχειρηματικότητα. Το ρίσκο που
λαμβάνουν οι επιχειρηματίες, ιδιαίτερα σε εποχές ύ-
φεσης, θα πρέπει να προστατεύεται και όχι να πλήτ-
τεται.
➧ Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι στατιστικές λένε ότι ένας
υπάλληλος αλλάζει κατά μέσο όρο οκτώ δουλειές
στη ζωή του. Εκτός από τα εξειδικευμένα επαγγέλ-
ματα όπως τους γιατρούς, τους αρχιτέκτονες, τους
μηχανικούς και άλλους επιστήμονες. Στη δημόσια υ-
πηρεσία μπαίνει κάποιος στα νιάτα του και αφυπηρε-
τεί όχι σπάνιο στο ίδιο κτήριο και κάποτε από το ίδιο
γραφείο. Αποτέλεσμα είναι να μετατρέπονται σε
«καρεκλοκενταύρους» και να φορτώνονται με κό-
μπλεξ και τεράστια κούραση από το «καθισιό». Η λύ-
ση και σε αυτή την περίπτωση, είναι η εναλλαξιμότη-
τα, η οποία για χρόνια εξαγγέλλεται αλλά ποτέ δεν
εφαρμόζεται.
➧ Στην Ελλάδα η οικονομική κρίση έφερε τα πάνω κά-
τω και η κρίση μετατράπηκε σε πραγματική ευκαιρία
για τομές και αλλαγές που γράφονταν για δεκαετίες,
αλλά ποτέ δεν εφαρμόζονταν. Δήμοι και κοινότητες
συνενώθηκαν και μειώθηκαν στο ένα τρίτο. Αποτέλε-
σμα είναι να υπάρξει σημαντική οικονομία κλίμακας.
Δηλαδή μειώθηκε το διοικητικό κόστος σε σημαντικό
βαθμό και ταυτόχρονα βελτιώθηκε στις περισσότε-
ρες περιπτώσεις η εξυπηρέτηση του πολίτη. Με ανά-
λογο τρόπο προχωρούν οι καταργήσεις και συνενώ-
σεις πολλών άλλων υπηρεσιών του Δημοσίου. Μπο-
ρεί να χάνουν τα αξιώματά τους, πολλά κομματόσκυ-
λα και πολλοί κρατικοδίαιτοι, αλλά όταν το κράτος, ό-
ταν οι φορολογούμενοι πολίτες δεν μπορούν πλέον
να αντέξουν το οικονομικό βάρος, η ανάγκη φέρνει
δύσκολες αποφάσεις.