Χέρι στα πλεονάσματα των ημικρατικών
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΑΡΗ
Αποτελεί κοινό μυστικό των διευθυντών και των λο-
γιστών των υπουργείων, καθώς και των διοικήσεων
των ημικρατικών οργανισμών ότι πρέπει να «φάνε»,
να διαθέσουν όλα τα κονδύλια που προβλέπονται
στον προϋπολογισμό. Πρώτον, για να μπορούν να ζη-
τούν περισσότερα κονδύλια την επόμενη χρονιά και
δεύτερον, για να μην επιστρέψουν τα χρήματα στον
κυβερνητικό κορβανά. Ξέρουν πολύ καλά ότι αν δεν
διαθέσουν όλα τα χρήματα, την επόμενη χρονιά οι
λογιστές του Υπουργείου Οικονομικών, οι οποίοι πα-
σχίζουν για περικοπές, χωρίς δεύτερη σκέψη, θα πε-
ρικόψουν τον προϋπολογισμό που προτείνουν οι διά-
φορες υπηρεσίες. Αποτέλεσμα αυτού του παραλογι-
σμού είναι να παρατηρούνται «χαζομάρες», με στόχο
να δαπανηθούν τα χρήματα. Δεξιώσεις, τραπέζια, τα-
ξίδια, αχρείαστες αγορές – όλα νόμιμα και με απο-
δείξεις – ώστε να δικαιολογηθούν τα χρήματα που ε-
γκρίθηκαν από τη Βουλή. Και το χειρότερο, μοιράζο-
νται στη μέση τμήματα και υπηρεσίες, ώστε να δημι-
ουργηθούν θέσεις για νέους διευθυντές και νέους υ-
παλλήλους, άρα ενισχύεται η εξουσία των «μανδαρί-
νων» του κράτους.
➧ Οι τεχνοκράτες του Υπουργείου Οικονομικών δεν
γνωρίζουν φυσικά αν ο διευθυντής που δεν δαπάνη-
σε τα χρήματα που είχε στη διάθεσή του το έπραξε
γιατί ήθελε να κάνει οικονομία ή απλά γιατί ήταν τε-
μπέλης. Και φυσικά δεν γνωρίζουν αν αυτός που δα-
πάνησε όλα τα κονδύλια, τα χρησιμοποίησε για τις
πραγματικές ανάγκες της υπηρεσίας ή απλά τα σπα-
τάλησε. Όλα βέβαια γίνονται με βάση το γράμμα του
νόμου, έτσι που κανείς να μην μπορεί να τους κατη-
γορήσει, ούτε βεβαίως και η γενική ελέγκτρια. Άλλο,
όμως, το γράμμα του νόμου και άλλο το πνεύμα του,
το οποίο συχνά-πυκνά εξανεμίζεται στην ανάγκη για
νομότυπες ενέργειες.
➧ Αυτή τη βδομάδα ήλθε στην επιφάνεια η περίπτωση
της Αρχής Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού, όπου
η κυβέρνηση δανείστηκε, όπως αποκάλυψε ο Αβέ-
ρωφ Νεοφύτου, 24 εκατ. ευρώ. Αποτελεί την πρώτη
περίπτωση στην ιστορία της Δημοκρατίας όπου κυ-
βέρνηση δανείζεται από ημικρατικό οργανισμό. Μέ-
χρι σήμερα είχαμε το δάνειο, από όλες τις κυβερνή-
σεις, σχεδόν όλων των κεφαλαίων του Ταμείου Κοι-
νωνικών Ασφαλίσεων, τα οποία φθάνουν στα 7,5 δισ.
ευρώ. Όπως λέχθηκε και από τον Νικόλα Παπαδό-
πουλο, η κυβέρνηση βάζει «χέρι» και κάνει λογιστι-
κές αλχημείες, για να καλύψει τα δημοσιονομικά ελ-
λείμματα.
➧ Η υπόθεση του δανεισμού της κυβέρνηση από ημι-
κρατικούς οργανισμούς χαρακτηρίζεται από κάποι-
ους απλά ως μεταφορά χρημάτων από τη μία τσέπη
στην άλλη. Για άλλους, όμως, η κυβέρνηση κλέβει
τον εαυτό της. Στην πραγματικότητα το «κόλπο» με
τα δάνεια στόχο έχει να περιορίσει το δημοσιονομικό
έλλειμμα, δηλαδή τα νούμερα που δίνει το Υπουρ-
γείο Οικονομικών σε διεθνείς οργανισμούς, στην Ευ-
ρωπαϊκή Ένωση και στους δανειστές της Κύπρου να
είναι θετικά και κάτω από τα όρια που τέθηκαν από
τις Βρυξέλλες. Σήμερα το δημοσιονομικό έλλειμμα
της Κύπρου είναι μερικές μονάδες πιο πάνω από το
60% του ΑΕΠ, στα όρια δηλαδή που θέτει η Ευρω-
παϊκή Ένωση.
➧ Με απλά νούμερα, το Δημόσιο χρωστά γύρω στα 10
δισ. ευρώ σε ξένες τράπεζες. Χρωστά και γύρω στα
8 δισ. ευρώ σε κυπριακούς οργανισμούς. Το συνολι-
κό χρέος είναι γύρω στα 18 δισ. ευρώ και σε ποσο-
στό του ΑΕΠ το συνολικό χρέος ξεπερνά κατά μερι-
κές μονάδες το 100%. Ωστόσο, το ενδοκυβερνητικό
χρέος, το τοπικό χρέος, δεν υπολογίζεται στο διε-
θνώς δηλωμένο χρέος. Το χρέος μιας χώρας καθορί-
ζει σε μεγάλο βαθμό και το ύψος των επιτοκίων, με
τα λεγόμενα σπρεντ. Και αν η κυβέρνηση μπορεί με
μια απλή απόφαση να μειώσει το επιτόκιο που πλη-
ρώνει εντός, στο εξωτερικό αυτό είναι αδύνατον. Και
μια μονάδα διαφορά μεταφράζεται σε πολλές εκατο-
ντάδες εκατομμύρια ευρώ, σε επιπλέον επιτόκια.
➧ Το ζητούμενο φυσικά δεν είναι οι λογιστικές αλχη-
μείες, αλλά ούτε και η ανακάλυψη νέων τρόπων, για
να «μαγειρευτεί» το δημόσιο χρέος. Σημασία έχει να
περιοριστεί και εάν είναι δυνατόν, να εξαλειφθεί το
χρέος. Είναι καιρός να αρχίσει μια σοβαρή μελέτη
τρόπων για περιορισμό της γραφειοκρατίας, για συ-
νένωση υπηρεσιών του Δημοσίου, για κατάργηση
τμημάτων και κυρίως για εισαγωγή σε όλους τους το-
μείς και σε όλο το εύρος του Δημοσίου της σύγχρο-
νης τεχνολογίας. Και επιτέλους θα πρέπει να ξεκινή-
σει και η αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων, πε-
ριλαμβανομένων και των διευθυντών. Είναι καιρός
για τομές και όχι για απλή διαχείριση της κρατικής
μηχανής. Πρέπει τώρα να «σπάσουν αυγά», για να
μη «σπάσουν» αργότερα με βίαιο τρόπο, όπως συμ-
βαίνει τώρα στην Ελλάδα.
Αποτελεί κοινό μυστικό των διευθυντών και των λο-
γιστών των υπουργείων, καθώς και των διοικήσεων
των ημικρατικών οργανισμών ότι πρέπει να «φάνε»,
να διαθέσουν όλα τα κονδύλια που προβλέπονται
στον προϋπολογισμό. Πρώτον, για να μπορούν να ζη-
τούν περισσότερα κονδύλια την επόμενη χρονιά και
δεύτερον, για να μην επιστρέψουν τα χρήματα στον
κυβερνητικό κορβανά. Ξέρουν πολύ καλά ότι αν δεν
διαθέσουν όλα τα χρήματα, την επόμενη χρονιά οι
λογιστές του Υπουργείου Οικονομικών, οι οποίοι πα-
σχίζουν για περικοπές, χωρίς δεύτερη σκέψη, θα πε-
ρικόψουν τον προϋπολογισμό που προτείνουν οι διά-
φορες υπηρεσίες. Αποτέλεσμα αυτού του παραλογι-
σμού είναι να παρατηρούνται «χαζομάρες», με στόχο
να δαπανηθούν τα χρήματα. Δεξιώσεις, τραπέζια, τα-
ξίδια, αχρείαστες αγορές – όλα νόμιμα και με απο-
δείξεις – ώστε να δικαιολογηθούν τα χρήματα που ε-
γκρίθηκαν από τη Βουλή. Και το χειρότερο, μοιράζο-
νται στη μέση τμήματα και υπηρεσίες, ώστε να δημι-
ουργηθούν θέσεις για νέους διευθυντές και νέους υ-
παλλήλους, άρα ενισχύεται η εξουσία των «μανδαρί-
νων» του κράτους.
➧ Οι τεχνοκράτες του Υπουργείου Οικονομικών δεν
γνωρίζουν φυσικά αν ο διευθυντής που δεν δαπάνη-
σε τα χρήματα που είχε στη διάθεσή του το έπραξε
γιατί ήθελε να κάνει οικονομία ή απλά γιατί ήταν τε-
μπέλης. Και φυσικά δεν γνωρίζουν αν αυτός που δα-
πάνησε όλα τα κονδύλια, τα χρησιμοποίησε για τις
πραγματικές ανάγκες της υπηρεσίας ή απλά τα σπα-
τάλησε. Όλα βέβαια γίνονται με βάση το γράμμα του
νόμου, έτσι που κανείς να μην μπορεί να τους κατη-
γορήσει, ούτε βεβαίως και η γενική ελέγκτρια. Άλλο,
όμως, το γράμμα του νόμου και άλλο το πνεύμα του,
το οποίο συχνά-πυκνά εξανεμίζεται στην ανάγκη για
νομότυπες ενέργειες.
➧ Αυτή τη βδομάδα ήλθε στην επιφάνεια η περίπτωση
της Αρχής Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού, όπου
η κυβέρνηση δανείστηκε, όπως αποκάλυψε ο Αβέ-
ρωφ Νεοφύτου, 24 εκατ. ευρώ. Αποτελεί την πρώτη
περίπτωση στην ιστορία της Δημοκρατίας όπου κυ-
βέρνηση δανείζεται από ημικρατικό οργανισμό. Μέ-
χρι σήμερα είχαμε το δάνειο, από όλες τις κυβερνή-
σεις, σχεδόν όλων των κεφαλαίων του Ταμείου Κοι-
νωνικών Ασφαλίσεων, τα οποία φθάνουν στα 7,5 δισ.
ευρώ. Όπως λέχθηκε και από τον Νικόλα Παπαδό-
πουλο, η κυβέρνηση βάζει «χέρι» και κάνει λογιστι-
κές αλχημείες, για να καλύψει τα δημοσιονομικά ελ-
λείμματα.
➧ Η υπόθεση του δανεισμού της κυβέρνηση από ημι-
κρατικούς οργανισμούς χαρακτηρίζεται από κάποι-
ους απλά ως μεταφορά χρημάτων από τη μία τσέπη
στην άλλη. Για άλλους, όμως, η κυβέρνηση κλέβει
τον εαυτό της. Στην πραγματικότητα το «κόλπο» με
τα δάνεια στόχο έχει να περιορίσει το δημοσιονομικό
έλλειμμα, δηλαδή τα νούμερα που δίνει το Υπουρ-
γείο Οικονομικών σε διεθνείς οργανισμούς, στην Ευ-
ρωπαϊκή Ένωση και στους δανειστές της Κύπρου να
είναι θετικά και κάτω από τα όρια που τέθηκαν από
τις Βρυξέλλες. Σήμερα το δημοσιονομικό έλλειμμα
της Κύπρου είναι μερικές μονάδες πιο πάνω από το
60% του ΑΕΠ, στα όρια δηλαδή που θέτει η Ευρω-
παϊκή Ένωση.
➧ Με απλά νούμερα, το Δημόσιο χρωστά γύρω στα 10
δισ. ευρώ σε ξένες τράπεζες. Χρωστά και γύρω στα
8 δισ. ευρώ σε κυπριακούς οργανισμούς. Το συνολι-
κό χρέος είναι γύρω στα 18 δισ. ευρώ και σε ποσο-
στό του ΑΕΠ το συνολικό χρέος ξεπερνά κατά μερι-
κές μονάδες το 100%. Ωστόσο, το ενδοκυβερνητικό
χρέος, το τοπικό χρέος, δεν υπολογίζεται στο διε-
θνώς δηλωμένο χρέος. Το χρέος μιας χώρας καθορί-
ζει σε μεγάλο βαθμό και το ύψος των επιτοκίων, με
τα λεγόμενα σπρεντ. Και αν η κυβέρνηση μπορεί με
μια απλή απόφαση να μειώσει το επιτόκιο που πλη-
ρώνει εντός, στο εξωτερικό αυτό είναι αδύνατον. Και
μια μονάδα διαφορά μεταφράζεται σε πολλές εκατο-
ντάδες εκατομμύρια ευρώ, σε επιπλέον επιτόκια.
➧ Το ζητούμενο φυσικά δεν είναι οι λογιστικές αλχη-
μείες, αλλά ούτε και η ανακάλυψη νέων τρόπων, για
να «μαγειρευτεί» το δημόσιο χρέος. Σημασία έχει να
περιοριστεί και εάν είναι δυνατόν, να εξαλειφθεί το
χρέος. Είναι καιρός να αρχίσει μια σοβαρή μελέτη
τρόπων για περιορισμό της γραφειοκρατίας, για συ-
νένωση υπηρεσιών του Δημοσίου, για κατάργηση
τμημάτων και κυρίως για εισαγωγή σε όλους τους το-
μείς και σε όλο το εύρος του Δημοσίου της σύγχρο-
νης τεχνολογίας. Και επιτέλους θα πρέπει να ξεκινή-
σει και η αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων, πε-
ριλαμβανομένων και των διευθυντών. Είναι καιρός
για τομές και όχι για απλή διαχείριση της κρατικής
μηχανής. Πρέπει τώρα να «σπάσουν αυγά», για να
μη «σπάσουν» αργότερα με βίαιο τρόπο, όπως συμ-
βαίνει τώρα στην Ελλάδα.
Σχόλια